|
ÖZET: Belediyenin şirketi olan Gemerek Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne aktarılan sermaye tutarının, ticaret siciline tescil edilmediği ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda izlenmesi gereken bu tutarın, şirketin öz kaynak hesaplarında yer almadığı görülmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ve Türk Ticaret Kanunu’na göre, sermaye transferlerinin tescil edilmesi ve ilan edilmesi zorunludur.
Yapılan incelemeler sonucunda, 04.06.2024 tarihli Meclis Kararı ile Gemerek Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne aktarılan 1.662.000,00 TL’nin, şirket tarafından 333 Ortaklara Borçlar Hesabında izlendiği belirlenmiştir. Bu durum, aktarılan tutarın 500 Sermaye Hesabında izlenmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. İdare, bu tutarı 241 No.lu hesapta izlememelidir; zira bu tutar, şirketin öz kaynaklarıyla eşleşmemektedir. Kamu İdaresi, mevzuata uygun hareket edileceğini ve yeni bir meclis kararı ile tescil işlemlerinin 2025 yılında gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Ancak, idarenin %100 hissesine sahip olduğu şirkete aktardığı nakdi sermaye tutarının takip edilmemesi, mali tablolarında 1.662.000,00 TL fazla bir tutarın görünmesine neden olmaktadır. |
BULGU: Belediyenin Şirketi Tarafından Tescil ile Ticaret Sicili Gazetesinde İlan Edilmeyen Sermaye Tutarının Mali Duran Varlıklar Hesap Grubunda İzlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından Meclis kararına istinaden aktarılan ve 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenen sermaye tutarının, Belediyenin Şirketi olan Gemerek Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketince ticaret siciline tescil ile Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmediği ve öz kaynak hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 24 Mali Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan 241 Mal Ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına dair “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 182’inci maddesinde; mal ve hizmet üreten kuruluşlara nominal sermaye transferi şeklinde gerçekleştirilen iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği, bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında yer alan tutarlar ile eşit olması gerektiği ifade edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun limited şirketlere ilişkin düzenlemelerin yapıldığı 576’ncı maddesinde, esas sermayenin itibarî tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri, varsa imtiyazlar, esas sermaye paylarının grupları şeklinde belirtilen sermayeye ilişkin hususların şirket sözleşmesinde açıkça yer alması gerektiği belirtilmiş, 590’ıncı maddesinde sermaye artırımı, şirket sözleşmesinin değiştirilmesi sebepleri arasında gösterilmiştir. Mezkûr Kanun’un 589’ncu maddesinde ise şirket sözleşmesinde yapılan her değişikliğin tescil ve ilan edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine istinaden meclis kararı ile aktarılan sermaye tutarlarının, Şirketlerce ticaret siciline tescil ile bu tescilin Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmesi ve 500 Sermaye Hesabında izlenmesi gerekmektedir. İdare tarafından da 241 No.lu hesaba kaydedilecek tutarlar, Şirketlerin 500 Sermaye Hesabında yer alan tutarlara denk olmalıdır.
Yapılan incelemede ise, 04.06.2024 tarih ve 26 sayılı Meclis Kararına istinaden Gemerek Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine sermaye olarak aktarılan 1.662.000,00 TL Şirket tarafından sermaye olarak, ticaret siciline tescil ile Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan edilmediği, 333 Ortaklara Borçlar Hesabında izlendiği tespit edilmiştir.
Bu durumda Şirketçe, sermaye olarak tescil edilerek 500 Sermaye Hesabına alınmayan bu tutarın, İdare tarafından da 241 No.lu hesapta izlenmemesi gerekmektedir. Aktarılan tutar Şirket tarafından 333 Ortaklara Borçlar Hesabında izlenmektedir. Dolayısıyla, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 107’nci maddesinde; bu hesabın, 13 Kurum Alacakları Hesap Grubuna dair diğer hesaplar kapsamına girmeyen alacakların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş olup şirketlere kaynak aktarımına cevaz veren tek hükmün sermaye artışı olması nedeniyle aktarılan bu tutarların, 139 No.lu hesapta izlenmesi suretiyle İdare tarafından verilen bir borç olarak değerlendirilmesi ve kanuni faize tabi tutulması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında mevzuata uygun hareket edileceği ve yeni alınacak meclis kararına istinaden tescil işlemlerinin 2025 yılında yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin %100 oranında hissesine sahip olduğu Şirkete aktarmış olduğu nakdi sermaye tutarını, pay sahipliğinin vermiş olduğu hak ve yetkiler çerçevesinde takip etmemesi nedeniyle 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, İdarenin mali tablolarında 1.662.000,00 TL fazla tutar ile yer almaktadır.