|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemelerde, büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin mali tablolarında maddi duran varlıklarla ilgili bazı sorunlar tespit edilmiştir. Belirli duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, bu varlıkların ekonomik ömürleri boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesinin izlenmesi amacıyla birikmiş amortisman hesapları kullanılmalıdır.
Denetim bulgularına göre, belirli hesaplarda toplam 53.373.478,76 TL değerindeki yeraltı ve yerüstü düzenleri ile 35.140,00 TL değerindeki tesis, makine ve cihazlar için hiç amortisman ayrılmamıştır. Bunun yanı sıra, bazı duran varlıklar için ise toplam 69.482,00 TL tutarında gerçek değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali tabloların ve dönem faaliyet sonuçlarının yanıltıcı görünmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, gelecekte amortisman işlemlerinin ilgili tebliğ hükümlerine uygun olarak gerçekleştirileceğini belirtmiş olsa da, bu düzeltmelerin denetim yılı mali tablolarını etkilemeyeceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, amortisman ayrılması gereken duran varlıklar için gerekli işlemlerin yapılması ve ayrılan tutarın kayıtlı değerleri aşmaması önem arz etmektedir. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılı mali tablolarının incelenmesinde maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesinin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Aşağıdaki tabloda ayrıntılı gösterildiği üzere idarenin bir kısım duran varlıkları için amortisman ayrılmamış, bazı duran varlıkları için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılmıştır.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan ve Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu |
Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 53.373.478,76 | 0,00 | – |
| 253.02.04. | İş Makineleri ve Aletleri | 1.606.682,00 | 3.494.963,20 | 1.888.281,20 |
| 253.03.07. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 35.140,00 | 0,00 | – |
| 255.01.01. | Döşeme Demirbaşları | 9.940,00 | 47.362,00 | 37.422,00 |
| 255.02.03. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 14.000,00 | 0,00 | – |
| 255.04.01. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 51.790,20 | 0,00 | – |
| 255.07.02. | Basılı Yayınlar | 7.560,00 | 0,00 | – |
| 255.08.01. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 28.000,00 | 60.060,00 | 32.060,00 |
| Hazine ve Maliye Bakanlığı M | Hazine ve Maliye Bakanlığı M | uhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve | uhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve | uhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve |
Tükenme payları Tebliğinde amortisman ayrılması öngörülen 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında kayıtlı 53.373.478,76 TL, 253 Tesis, Makina ve Cihazlar Hesabında kayıtlı 35.140,00 TL, 255 Demirbaşlar Hesabında kayıtlı toplam 73.350,20TL tutarlarındaki duran varlıklar için hiç amortisman ve tükenme payı ayrılmamıştır. 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabında kayıtlı duran varlıklar için 1.888.281,20 TL, 255 Demirbaşlar Hesabında kayıtlı duran varlıklar için ise toplam 69.482,00 TL gerçek değerlerinden daha fazla amortisman ayrılmıştır.
Amortismana tabi olmayan varlıklar için amortisman ayrılması ve maddi duran varlıklar için kayıtlı tutarından daha fazla amortisman ayrılması nedeniyle 630 Giderler Hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile ilgili duran varlık hesaplarının mali tablolarda olduğundan farklı görünmesine neden olunmuş, bundan dolayı ise dönem faaliyet sonuç hesapları etkilenmiş bulunmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra duran varlıklar için amortisman işlemlerinin ilgili Tebliğ hükümleri çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiş ise de yılı geçtikten sonra yapılacak olan düzeltmeler denetim yılı mali tablolarını etkilemeyecektir.
Bu nedenle, Amortisman ve Tükenme Payları Tebliğinde amortisman ayrılması öngörülen duran varlıklar için amortisman ayrılması, ayrılan amortisman tutarının da duran varlığın kayıtlı değerini geçmemesi gerekmektedir.