|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden aktarılan paylar için 775 sayılı Kanun gereği zorunlu olan Gecekondu Fonu Hesabı’nın oluşturulmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, aktarılan kaynakların belediyenin diğer harcamalarında kullanıldığına işaret etmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere düzenli kentleşmeyi sağlamak amacıyla imarlı ve altyapılı arsalar üretme yetkisi tanımaktadır.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. maddesi, belirtilen kaynaklardan elde edilen gelirlerin Türkiye Emlak Kredi Bankası’nda özel hesaplarda toplanarak fon oluşturulmasını öngörmektedir. Ayrıca, 13. maddede bu fonların hangi alanlarda kullanılacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda, Gecekondu Fonunun, TOKİ’nin izniyle arsa sağlama, konut yapımı ve kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi gibi amaçlarla kullanılması gerekmektedir. Ancak, 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Kanunu’nun 5. maddesi gereği, Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin %10’unun Gecekondu Fonu Hesabı’na aktarılması gerektiği belirtilmesine rağmen, toplam 166.352,00 TL’lik tutar, ilgili fon hesabı yerine gelir hesaplarına kaydedilerek cari giderler için harcanmıştır. Kamu İdaresi, fon hesabının oluşturulacağına dair bir açıklama yapmış olsa da, henüz bu konuda herhangi bir adım atılmamıştır. Bu durum, Gecekondu Fonu’na aktarılması gereken kaynakların, yasal çerçevede belirtilen alanlarda kullanılmaması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Gecekondu Fonu Hesabının Oluşturulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden aktarılan paylar için 775 sayılı Kanun gereğince zorunlu olan Gecekondu Fonu Hesabının oluşturulmadığı, bu kapsamda aktarılan kaynağın Belediyenin diğer giderleri için kullanıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine göre belediyeler, düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek, konut, toplu konut yapmak yetkisine sahip bulunmaktadır.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edileceği belirtilmiş, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.
Mezkur Kanun’un 13’üncü maddesinde Gecekondu Fonunun, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) izni alınmak şartıyla, Kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, TOKİ tarafından onanan plan ve projelere göre halk konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin yapılması veya onarılması gibi işlerde kullanacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paraların 775 sayılı Kanu’un 13′ üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılması gerekmekte olup, bunun dışındaki yerlerde kullanılaması ise mümkün bulunmamaktadır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun ilgili belediyeler bünyesindeki Gecekondu Fonu Hesabına aktarılacağı hususu hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı şekilde, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin fonun teşkili ve muhasebeleştirilmesine ilişkin “Belirli Bir Amaca Tahsisli Gelirler ve Alınan Paylar” başlıklı 18’nci maddesinin ikinci fıkrasında,775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paraların gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedileceği, gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulacağı, bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esasların uygulanacağı açıkca belirtilmiştir.
Böyle olduğu halde, Gecekondu Fonu Hesabına aktarılmak üzere çeşitli tarihlerde İlçe Milli Emlak Müdürlüğü tarafından belediyeye gönderilen toplam 166.352,00 TL tutar, ilgili fon hesabı yerine gelir hesablarına kaydedilerek cari giderler için kullanılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, ilgili fon hesabının oluşturulacağı belirtilmiş olsa da henüz bu konuda herhangi bir işlem yapılmamıştır.
Oysa, Gecekondu Fonu Hesabına aktarılmak üzere gönderilen paraların idarenin diğer giderleri için harcanılmaması, ilgili fon hesabında muhafaza edilerek Kanunda belirtilen yerlerde kullanılması gerekmektedir.