|
ÖZET: İçme ve kullanma suyu tarifelerinin maliyetlerin altında belirlendiği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 5’inci maddesi, bu düzenlemenin tüm büyükşehir belediyelerinde geçerli olduğunu belirtmektedir. Kanun’un 23’üncü maddesi, su satışı ve kanalizasyon hizmetleri için tarifelerin belirlenmesinde yönetim ve işletme giderleri ile amortismanların dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
SASKİ Genel Kurulu tarafından onaylanan SASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği, tarifelerin tespitine dair detaylı hükümler içermekte ve abonelerden alınacak bedellerin gerçek değerlere dayalı olarak hesaplanması gerektiğini ifade etmektedir. Yönetmelik, su satış tarifelerinin belirlenmesinde, maliyetlerin yanı sıra Genel Kurul tarafından belirlenen bir kâr oranının da eklenmesi gerektiğini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemeler, İdare tarafından sunulan maliyet değerlerine rağmen, içme ve kullanma suyu tarifelerinin birim maliyetin altında belirlendiğini göstermektedir. 2024 yılı itibarıyla, kamu idaresinin herhangi bir birim fiyat artışı gerçekleştirmediği ve mesken tarife türlerinde birim maliyetin altında kalındığı tespit edilmiştir. Diğer abone türlerinde ise maliyetin üzerinde tarifeler uygulanmaktadır. Su satış maliyetlerinin, 2560 sayılı Kanun ve SASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde hesaplanarak düzenlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: İçme ve Kullanma Suyu Tarifelerinin Maliyetinin Altında Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İçme ve kullanma suyu satış tarifelerinin maliyet bedellerinin altında belirlendiği görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 5’inci maddesinde mezkûr Kanun’un tüm büyükşehir belediyelerinde uygulanacağı belirtilmiş, Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde ise “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır.” hükmüne yer verilmiştir.
2560 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ve SASKİ Genel Kurulu tarafından onaylanan SASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nde de tarife tespiti ile ilgili ayrıntılı hükümlere yer verilmiş, abonelerden hangi bedellerin tahsil edileceği, bu bedellerde hangi unsurların yer alacağı ifade edilip gerçek değerlere dayanarak hesaplama yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Gerek Kanun’da gerekse Kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmelikte abone türlerine uygulanacak su satış tarifelerinin, yönetim ve işletme giderlerinin ve aktifleştirilemeyen yenileme, ıslah ve tevsii masraflarının toplamına Genel Kurul tarafından belirlenecek bir kâr oranı ilave edilerek bulunmasının esas olduğu belirtilmiştir.
İdare tarafından hesaplanan birim maliyet ile SASKİ Genel Kurulunca belirlenen ve 13.05.2024 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan satış tarifeleri, aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 10: Hesaplanan Birim Maliyet ile Satış Fiyatı Arasındaki Fark (TL)
| Tarife Adı | Birim Fiyat Maliyeti | Güncel Su + Atıksu Birim Fiyat | Maliyet ile Birim Fiyat Arasındaki Fark |
| Konut-1 | 38,26 | 19,68 | -18,58 |
| Konut-2 | 20,64 | 15,74 | -4,9 |
| Konut-3 | 26,82 | 11,04 | -15,78 |
Yapılan incelemede, İdare tarafından maliyet değerlerine dayalı bir çalışma yapılarak SASKİ Genel Kuruluna sunulmasına karşın Genel Kurulca içme ve kullanma suyu tarifesinin birim maliyetin altında belirlendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, 2024 yılında herhangi bir birim fiyat artışı gerçekleştirilmediği, mesken tarife türlerinde birim maliyetin altında kalınmakla birlikte diğer abone türlerinde maliyetin üzerinde tarife uygulandığı belirtilmiştir.
Su satış maliyetinin 2560 sayılı Kanun ile SASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine göre maliyet esası gözetilerek hesaplanması ve tarifelerin bu kapsamda düzenlenmesi gerekmektedir.