|
ÖZET: İş artışı ve fiyat farkı uygulanan yapım işlerinde, tüm risklerin sigorta bedellerinin güncellenmemesi önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu durumun, yüklenicilerin iş yerlerindeki araç, malzeme ve tesislerin korunması için gerekli olan “all risk” sigortasının zamanında yapılmadığını göstermektedir. Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme ve Genel Şartnameler, yüklenicilerin, işin başlangıç tarihinden geçici kabul tarihine kadar olan süreçte çeşitli doğal afetler ve hırsızlık gibi risklere karşı sigorta yaptırmalarını zorunlu kılmaktadır.
Denetim bulguları, 2024 yılında ihale edilen veya yapımı devam eden projelerde, iş artışı ve fiyat farkı verilmesine rağmen sigorta poliçelerinin güncellenmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, yüklenicilerin, sözleşme bedelindeki değişiklikler ve süre uzatımları nedeniyle sigorta bedellerini artırmaları gerektiğini vurgulamaktadır. İdare, bu tespit üzerine gerekli düzeltici işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, yapım işlerinde süre uzatımı veya bedel artışı durumunda, sigorta poliçelerinde gerekli zeyilnamelerin düzenlenmesi zorunludur. Bu uygulama, hem yüklenicilerin hem de idarenin karşılaşabileceği riskleri azaltmak için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: İş Artışı Yapılan ve Fiyat Farkı Verilen Yapım İşlerinde Bütün Riskler Sigorta Bedellerinin Güncellenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İş artışı yapılan, fiyat farkı ve süre uzatımı verilen yapım işlerine ilişkin bütün riskler (all risk) sigorta bedellerinin ve sürelerinin güncellenmediği görülmüştür.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “İşin ve iş yerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 17’nci maddesinin 17.1 alt maddesinde;
“Yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler çerçevesinde “all risk” sigorta yaptırmak zorundadır.” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“(1) Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43’üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı ‘inşaat sigortası (bütün riskler)’, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.
(2) Sigortaya esas alınacak bedeller, işin kendisi için sözleşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedellerdir. Ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre yapım işlerinde işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek risklere karşı all risk sigortasının yapılması zorunlu olup, iş artışı ve fiyat farkı verilmek suretiyle sözleşme bedelinin değişmesi ve/veya süre uzatımı verilerek işin bitim tarihinin değişmesi halinde zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması gerekmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemede; İdare tarafından 2024 yılında ihale edilen veya yapımı devam eden yapım işlerinde iş artışı yapılması ve/veya fiyat farkı verilmesine rağmen sigorta poliçesinin zeyilname ile değiştirilmediği tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve gerekli düzeltici işlemlerin tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinde süre uzatımı verilmesi durumunda sigorta poliçesinde süreye ilişkin zeyilname, iş artışı ve fiyat farkı verilmesi durumunda ise işin bedeline ilişkin zeyilname düzenlenmesi gerekmektedir.