|
ÖZET: Banka kredilerine ilişkin faiz giderlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, uzun vadeli iç mali borçlar için tahakkuk eden faizlerin, borçlanmanın gerçekleştiği yıl içinde tamamen giderleştirildiği ve bu durumun Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olduğu belirlenmiştir. Bu yönetmeliklerde, faiz giderlerinin ilgili dönemlerde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, idarenin yıl içerisinde temin ettiği uzun vadeli krediler için ödenecek faizlerin, bankanın ödeme planına göre hesaplanan toplam tutar olarak kaydedildiği, ancak bu tutarın henüz tahakkuk etmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, 381 ve 481-Gider Tahakkukları Hesabı yerine, tahakkuk eden faizlerin 630-Giderler Hesabı üzerinden muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu hatalı uygulama, faaliyet sonuçları tablosunda ve bilançoda yanıltıcı sonuçlar doğurmuştur. Sonuç olarak, kredi sözleşmesi süresince işleyecek faizlerin, kredinin kullanıldığı yıl içinde gider olarak gösterilmemesi ve yalnızca tahakkuk eden faizlerin ilgili dönemde kaydedilmesi gerektiği ifade edilmektedir. İşlememiş faiz tutarları için ise herhangi bir muhasebe kaydı yapılmamalıdır. |
BULGU: Banka Kredilerine İlişkin Faiz Tutarlarının Tamamının Kredinin Kullanıldığı Yılda Giderleştirilmesi ve Faiz Tahakkuk Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Uzun vadeli iç mali borçlara ilişkin faiz gider tahakkuklarının hatalı yapıldığı ve kredi sözleşmesi süresince işleyecek tüm faizlerin, borçlanmanın yapıldığı yılda giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde dönemsellik kavramı; kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı şeklinde açıklanmış, “Faiz giderleri ve faiz gelirleri” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, kamu idarelerinin mali kuruluşlardan yaptıkları borçlanmalar dolayısıyla tahakkuk eden faizlerin, ilgili oldukları dönemde gider yazılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 290’ıncı maddesinde 381-Gider Tahakkukları Hesabına ilişkin işlemler açıklanmış olup uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış mali borçlara ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarının bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 339’uncu maddesinde de 481-Gider Tahakkukları Hesabına ilişkin işlemler açıklanmış olup uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki hesaplarda yer alan iç ve dış mali borçlar için ay sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenecek olan işlemiş faiz giderlerinin bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, temel muhasebe kavramlarından olan dönemsellik kavramı gereği, tahakkuk eden faizlerin ilgili oldukları dönemde gider yazılacağı, işlemiş (tahakkuk etmiş) faizlerin ödenecek olduğu döneme göre 381/481-Gider Tahakkukları Hesabında takip edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yıl içerisinde temin edilen uzun vadeli krediler için ödenecek faizlerin muhasebeleştirilmesi işleminde, işlemiş (tahakkuk etmiş) faiz yerine, bankaca ödeme planına göre hesaplanan ve İdareye bildirilen toplam faiz tutarlarının vade yapısına göre 381 veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına kaydedildiği, itfa tablosundaki faiz giderlerinin tamamının 2024 yılı faaliyet gideri olarak kayıtlara alındığı tespit edilmiştir.
Ancak, gelecek aylarda ya da faaliyet dönemini takip eden dönemde veya faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenecek olan faiz tutarları kredinin alındığı tarih itibarıyla henüz tahakkuk etmediğinden 381/481-Gider Tahakkukları Hesabı kullanılmamalı, vadesi geldikçe tahakkuk eden faiz tutarları, 630-Giderler Hesabı kullanılarak gider kaydedilmelidir.
Banka kredilerine ilişkin faiz tutarlarının tamamının, kredinin kullanıldığı yıl giderleştirilmesi ve tahakkuk etmemiş (işlememiş) faiz giderlerinin gider tahakkukları hesabında muhasebeleştirilmesi hatalı bir uygulamadır. Yapılan hatalı işlem neticesinde, faaliyet sonuçları tablosunda 630-Giderler Hesabı 607.532.214,66 TL, bilançoda 381-Gider Tahakkukları Hesabı 150.069.428,63 TL ve 481-Gider Tahakkukları Hesabı 457.462.786,03 TL olduğundan fazla görünmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, kredi sözleşmesi süresince işleyecek tüm faizlerin, kredinin kullanıldığı yılda faaliyet gideri olarak gösterilmemesi, işlemiş faiz tutarlarının ilgili dönemde giderleştirilmesi, işlememiş faiz tutarları için herhangi bir kayıt yapılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.