|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, elektrik enerjisi teşvikinden yararlanmayan 21 atıksu arıtma tesisinin varlığını ortaya koymuştur. İlgili tesislerin, elektrik enerjisi bedelinin bir kısmının geri ödenmesi için gerekli işlemleri tamamlamadığı tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 29. maddesi, arıtma tesislerinin elektrik enerjisi tarifesinde indirim uygulanmasını öngörmektedir. Bu kapsamda, atıksu arıtma tesislerinde kullanılan elektrik giderlerinin belirli bir oranının geri ödenmesi için gerekli yönetmelik de yürürlüğe girmiştir.
İdarenin 90 atıksu arıtma tesisinden 44’ü elektrik enerjisi teşvikinden yararlanma hakkına sahipken, yalnızca 23 tesis bu teşvikten faydalanabilmiştir. 21 tesisin teşvikten yararlanma sürecinin tamamlanmadığı ve bu durumun, tesislerin çevre izin belgeleriyle ilgili eksikliklerden kaynaklandığı belirlenmiştir. İdarenin 2023 yılı için aldığı toplam teşvik tutarı 40.484.805,00 TL olarak kaydedilmiştir. Enerji giderlerindeki artışlar göz önüne alındığında, bu teşvikten yararlanmak kritik bir önem taşımaktadır. İdare, belirtilen 21 tesisin teşvikten faydalanabilmesi için gerekli çalışmalara devam ettiğini ve bu süreçlerin tamamlanmasının ardından enerji teşvikine ilişkin geri ödeme belgeleri için başvuruda bulunacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, teşvikten eksiksiz yararlanılması, idarenin kaynaklarının artırılması açısından büyük bir fırsat sunmaktadır. |
BULGU: Elektrik Enerjisi Teşvikinden Yararlanmayan Atıksu Arıtma Tesislerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin elektrik enerjisi teşvikinden yararlanması gereken 21 adet atıksu artırma tesisinde, elektrik enerjisi bedelinin bir kısmının geri ödenmesine ilişkin teşvikten yararlanmak için gerekli işlemlerin tamamlanmadığı görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun teşvikleri düzenleyen 29’uncu maddesine göre; arıtma tesisi kuran, işleten ve yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getiren kuruluşların arıtma tesislerinde kullandıkları elektrik enerjisi tarifesinde, sanayi tesislerinde kullanılan enerji tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulamaya Cumhurbaşkanı yetkili kılınmıştır.
Aynı Kanun’un 29’uncu maddesine dayanılarak, atıksu arıtma tesislerinin teşvik tedbirlerinden faydalanmasında uyulacak usul ve esasları belirleyen Yönetmelik yürürlüğe konulmuştur. Atıksu Arıtma Tesislerinin Teşvik Tedbirlerinden Faydalanmasında Uyulacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde; atıksuların arıtılması amacıyla atıksu arıtma tesislerinde kullanılan ve ödemesi yapılan bir önceki yıla ait elektrik enerjisi giderinin, Bakanlar Kurulunca (Cumhurbaşkanı) belirlenecek oranda, Bakanlık bütçesine bu amaç için ayrıca konulacak ödenekten, ilgili atıksu altyapı tesisi yönetimlerine geri ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
2011/2245 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda, atıksu arıtma tesislerinde kullanılan ve ödemesi yapılan bir önceki yıla ait elektrik enerjisi giderinin %50 oranında geri ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin 90 adet atıksu artıma tesisi olduğu, elektrik enerjisi teşvikinden yararlanması gereken 44 adet atıksu arıtma tesisinin bulunduğu, 23 tesisin teşvikten yararlandığı, 21 adet atıksu arıtma tesisi için ise elektrik enerjisi bedelinin bir kısmının geri ödenmesine ilişkin teşvikten yararlanmak amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı nezdinde gerekli işlemlerin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
İdarenin 23 adet tesis için 2023 yılı için aldığı teşvik tutarı 40.484.805,00 TL’dir. 31.12.2024 tarihi itibarıyla 21 adet atıksu arıtma tesisindeki durum ise şekildedir;
Tablo 11: Enerji Teşvikinden Yararlanmayan Atıksu Arıtma Tesislerinin Bilgisi
| Tesis Adı | Enerji Teşvikinden Yararlanılmaması Sebebi |
| Çayırdere AAT | Sayaç Ayırma İşlemleri Tamamlanmaması |
| Selimpaşa İBAAT Cumhuriyet İBAAT | Tesisin Çevre İzin Belgelerinin Alınmaması |
| Tuzla İBAAT Ataköy İBAAT | Çevre İzin Belgesi Alma Sürecinin Devam Etmesi |
| Ağva İBAAT Poyrazköy BPAAT Sahilköy İBAAT Yalıköy BAAT Kurnaköy BAAT İmrenli BAAT Alacalı BAAT Kabakoz BAAT | Deşarjının Yüzme Alanında Bulunması |
| Ambarlı İBAAT Gümüşyaka BAAT Zekeriyaköy BAAT Büyükçavuşlu BPAAT Ömerli BAAT Sırapınar BPAAT Koçullu BAAT Değirmenköy BAAT | Revizyon Çalışmalarının Devam Etmesi |
İdarenin en önemli harcama kalemlerinden biri olan enerji giderlerinde son dönemlerde yaşanan artışlar göz önüne alındığında bu teşvikten faydalanmak önemli hale gelmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından özetle, bulguda belirtilen 21 adet tesisin teşvikten yararlanma şartlarını sağlaması için çalışmalara devam edildiği, bu çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte enerji teşvikine esas geri ödeme belgeleri için başvuru yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından enerji teşviki için gerekli bilgi ve belgelerin hazırlanarak her yıl bu teşvikten eksiksiz ve aksatılmadan faydalanılması İdare kaynaklarında artışa sebep olacağından, konunun ivedilikle sonuçlandırılması için gerekli işlemlerin tamamlanması ve sürecin takip edilmesi önem arz ettiği değerlendirilmektedir.