Kesin Hesap İşlemleri Tamamlanmış Olan ve İdare Alacağı Meydana Gelen Bazı İhalelerin Hakedişe Bağlanmaması (Sayıştay)

BULGU: Kesin Hesap İşlemleri Tamamlanmış Olan ve İdare Alacağı Meydana Gelen Bazı İhalelerin Hakedişe Bağlanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Kesin Hesap Müdürlüğü tarafından kesin hesap işlemleri tamamlanmış olan ve İdare alacağı meydana gelen bazı ihalelerin uzun süre geçmesine karşılık hakedişe bağlanmadığı ve tutarların tahsiline ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinde; yapı denetim görevlisinin, yüklenici veya vekili ile birlikte işin gidişine paralel olarak daha önce hazırlanıp karşılıklı imzalanmış bulunan kesin metraj ve hesaplar ile işin gidişine paralel hazır olmayanları, birlikte tamamlayıp imzalayarak geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde idareye teslim etmek zorunda olduğu, Kesin metraj ve hesapların düzenlenmesi sırasında yüklenici veya vekili, yapı denetim görevlisinin yazılı tebliğine rağmen hazır bulunmadığı takdirde, yapı denetim görevlisinin hesapları tek taraflı olarak hazırlayacağı ve geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde idareye sunacağı, İdarelerin teslim aldıkları kesin hesapları, teslim tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde inceleyip onaylayacağı, aksi halde yüklenici, varsa itirazlarında haklı sayılacağı gibi, işin kesin kabulü yapılmış olmak şartı ile kesin hakediş raporunun düzenlenmesini de isteyebileceği düzenlenmiştir.

Aynı maddenin devamında ise; kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, bunlara ilişkin onay tarihlerinin sonuncusundan başlamak üzere en çok otuz gün içinde, idarece onaylanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim görevlisi tarafından kesin hakediş raporunun düzenleneceği belirtilmiştir.

Yine aynı maddede; Kesin metraj ve hesapların yapılıp onaylanmasına ve kesin hakedişin düzenlenmesine ait yukarıdaki sürelerin, ancak mücbir sebeplerle, ihale yetkilisinin onayı ile yeteri kadar uzatılabileceği ve bu onay yetkisi alt kademelere verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kesin hesap ve kabul işlemlerinin geçici kabul yapıldıktan sonra en fazla 6 ay sonra idareye sunulması, idarenin de kesin hesabın kendisine sunulmasından itibaren 6 ay içerisinde onaylaması onay tarihlerinin sonuncusundan itibaren en çok 30 gün içinde kesin hakediş raporunun düzenlenmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, İdare tarafından gerçekleştirilen bazı ihalelere ilişkin kesin kabul işlemleri tamamlanmış ve İdarenin yükleniciden alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Ancak söz konusu ihalelerin üzerinden bir hayli süre geçmesine rağmen kesin hesap işlemlerinin hakedişe bağlanmadığı, bu suretle oluşan alacağın yüklenicilerden tahsil edilmediği ve söz konusu alacakların uzun süre boyunca yüklenici tasarrufunda bırakıldığı görülmüştür.

Hakedişi düzenlenmeyen ve İdare alacağı oluşan ihalelerden bazı örnekler aşağıda ki tabloda gösterilmiştir.

Tablo 15: Kesin Hakedişi Düzenlenmeyen ve İdare Alacağı Bulunan İhaleler

*Daire başkanlığının güncel adı yazılmıştır. (İhale tarihinde ki adı: Makina İkmal ve Tesisler Dairesi Başkanlığı)

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilerek bulgu konusu hususa iştirak edilmiştir.

Sonuç olarak; Kesin Hesap Müdürlüğü tarafından, İdare alacağı meydana geldiği tespit edilen ihalelere (ara hakedişlerde yersiz olarak ödendiği, taşınır veya taşınmaz kira bedeli olarak alınması gereken vb.) ilişkin olarak hesap edilen ve İdare tarafından hakedişe bağlanmak suretiyle tahsil edilmesi gereken tutarların zamanaşımına uğramaması ve kamu zararına sebebiyet vermemesi açısından bir an önce hakedişe bağlanarak tahsil edilmesi gerekmektedir.