|
ÖZET: İdare deposunda bulunan bazı taşınırların mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir. Kullanım imkânı kalmayan ancak ekonomik değeri olan su sayaçları, trampaya konu edilmesine rağmen muhasebe kayıtlarında izlenmemektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Taşınır Mal Yönetmeliği, kamu idarelerine ait taşınır malların kaydedilmesi ve muhafazası konusunda net düzenlemeler getirmektedir. Bu düzenlemelere göre, ekonomik değer taşıyan tüm taşınırların muhasebeleştirilmesi ve kayıt altına alınması zorunludur.
Denetim raporuna göre, 31 Aralık 2024 itibarıyla idarenin deposunda 415.135 kg su sayacı bulunmaktadır. Ancak, kullanılamaz hale gelen veya değiştirilerek âtıl kalan bu sayaçların muhasebe kayıtlarında yer almadığı belirlenmiştir. Mevzuat gereği, ekonomik değer yaratan veya başka bir şekle dönüştürülen taşınırların muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, stokların varlık hesaplarında mevcut tutulması önem taşımaktadır. İdare, yazılım süreci tamamlanana kadar muhasebe kayıtlarının güncellenmesi ve ambarda depolanan kullanılmış su sayaçlarının stok bilgilerinin sistem üzerinde tutulması için çalışmalara başlamıştır. Gerekli yazılım altyapısının tamamlanmasının ardından, sayaçların muhasebe kayıtlarına sistem üzerinden dahil edilmesi planlanmaktadır. Sonuç olarak, ekonomik değeri olan stokların 157- Diğer Stoklar Hesabında izlenerek muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İdare Deposunda Yer Alan Bazı Taşınırların Mali Tablolarda Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdareye ait depoda bekletilen ve kullanım olanağı kalmayan fakat trampaya konu edilen ve dolayısıyla ekonomik değeri olan su sayaçlarının mali tablolarda izlenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir. Bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması şarttır.” hükmü yer almaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Yönetmelik’in amacının, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde ise; “Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır.” denilmektedir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri uyarınca ekonomik değer arz etmesi nedeniyle tüm taşınırların, muhasebeleştirilmesi ve kayıt altına alınması gerekmektedir. Bu bağlamda Yönetmelik’in “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde; taşınırların, belli bir değeri olmasa dahi edinme şekline bakılmaksızın idarece kullanılmak üzere teslim alındığında değer tespit komisyonunca belirlenen değer esas alınarak giriş kaydedileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 157-Diğer Stoklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 119’uncu maddesinde stok hesaplarından hiçbirinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurda gibi kalemlerin 157 No.lu hesapta izleneceğine, aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 20’nci maddesinde ise bu taşınırların tespit edilen değerleri üzerinden 157 No.lu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceğine hükmedilmiştir.
İdarenin trampa yöntemiyle edindiği su sayaçlarına ilişkin alım dosyalarının incelenmesi neticesinde; “İdare Ambarındaki Kullanılmış Soğuk Su Sayaçlarının Kullanılmamış Soğuk Su Sayaçları ile Değişimi İşi” kapsamında takasa konu edilen sayaçların ekonomik değer taşıyan soğuk su sayaçları olduğu ve ambarda muhafaza edildiği görülmüştür.
Şebeke İşletme ve Teknik İşler Şube Müdürlüğünden alınan verilere göre; 31.12.2024 tarihi itibarıyla ambarda bulunan sayaç miktarının 415.135 (kg) olduğu fakat İdare tarafından sahadan sökülerek kullanılamaz hale gelen veya değiştirilmesi suretiyle âtıl kalan aynı zamanda ekonomik değeri olan sayaçların muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere bir ekonomik değer yaratıldığında veya başka bir şekle dönüştürüldüğünde veya mübadeleye konu edildiğinde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Söz konusu muhasebe kaydı ile; stoklar kullanım olanağını kaybetmiş olsa dahi idare için ekonomik değer yarattığı için varlık hesaplarındaki mevcudiyetini koruması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından özetle; yazılım süreci tamamlanıncaya kadar muhasebe kayıtlarının yapıldığı ve ambarda depolanan kullanılmış su sayaçlarının stok kayıtlarının sistem üzerinde tutulması, sisteme girilen stok bilgilerinin istenildiğinde raporlanabilir halde olması ve entegrasyon çalışmalarının yapılmasına başlanılmış olup gerekli yazılım altyapısının tamamlanmasına müteakip sayaçların muhasebe kayıtlarına sistem üzerinden de alınması sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; ekonomik değeri olması sebebiyle envanteri önem arz eden stokların, 157- Diğer Stoklar Hesabında izlenmek suretiyle muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.