|
ÖZET: Acil müdahale gerektiren atıksu hatlarıyla ilgili olarak, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bulgulara ulaşılmıştır. İdarenin coğrafi bilgi sistemlerinde tespit edilen bazı hatlar için herhangi bir işlem yapılmadığı gözlemlenmiştir. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, su ve kanalizasyon idarelerinin görevleri arasında atıksu hatlarının bakım ve onarımını da kapsamaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde risk derecelendirmesi sonucu acil müdahale gerektiren 9.018 hat tespit edilmesine rağmen, bu hatlardan 7.380’ine yönelik herhangi bir işlem gerçekleştirilmediği belirlenmiştir.
İdare, risk seviyeleri 1 ile 5 arasında puanlanarak belirlenen bu hatların durumunu izlemekte ve değerlendirmektedir. Ancak, 998 hat için ihale yapılmışken, 2.746 hat onarıma ihtiyaç duymadığı gerekçesiyle işlem yapılmamış, 2.592 hat ise değerlendirme aşamasında kalmıştır. Ayrıca, 2.042 hat hakkında herhangi bir geri dönüş sağlanmamıştır. Bu durum, idarenin acil müdahale gerektiren hatlarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, acil müdahale gerektiren hatların durumu, ileride daha büyük sorunların yaşanmaması adına derhal ele alınmalıdır. İdarenin, gerekli düzeltme işlemlerini bir an önce başlatarak durum tespit çalışmalarını tamamlaması önem arz etmektedir. Bu sayede, olası risklerin en aza indirilmesi sağlanabilir. |
BULGU: Acil Müdahale Edilmesi Gerekli Hatlardan Bazılarına Herhangi Bir İşlem Tesis Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin coğrafi bilgi sistemlerinde acil müdahale gerekli hat olarak belirlenen atıksu hatlarından bazılarına ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmediği görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Görev ve yetkiler” başlıklı 2’nci maddesinde; su ve kanalizasyon idarelerinin temel yetki ve görevlerinin; içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması, dağıtılması, türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması, kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması ve bu amaçla her türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması şeklinde belirlenmiştir. Yine aynı Madde de kullanılmış su hatlarının bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek su ve kanalizasyon idarelerinin görevleri arasında sayılmıştır.
Yapılan incelemelerde İdare tarafından coğrafi bilgi sistemlerinde atıksu hatlarında meydana gelen arıza veya doluluk oranı gibi sorunlara ilişkin 1’den 5’e kadar risk derecelendirmesi yapıldığı, 5 seviye riskin acil müdahale gerekli hat olarak değerlendirildiği ve CBS’de o boru veya bacanın diğer bir ifade ile hattın kırmızı renklendirme ile işaretlendiği görülmüştür. Söz konusu hatların risk derecelendirmesinin İdare tarafından atıksu hatlarının görüntülenmesi ihalelerinde, hatlardan gelen kamera görüntüleri baz alınarak operatörler tarafından belirlendiği daha sonrasında İdare personeli tarafından bu görüntülerin izlendiği ve CBS programına acil müdahale gerekli hat olarak işaretlendiği belirlenmiştir. Özetle ifade etmek gerekirse atıksu hatlarının tabanında yarık olması, eğim problemi olması vb. sorunları gezici kameralardan gelen görüntüler dikkate alınarak belirlenmekte olup önem derecesine göre 1-5 risk seviyeleri arasında puanlama yapılarak CBS’ye işlenmektedir. Örneğin, atıksu hattının tabanında geniş bir yarık olması risk derecesinde 5 seviye olarak belirlenirken hattın üst kısmında olan bir yarığın risk puanı daha düşük belirlenmektedir.
Yapılan incelemelerde İdarenin CBS programında risk seviyesi 5 olarak belirlenen 9.018 adet hat bulunduğu görülmüştür. İdarenin bu hatlara ilişkin yapmış olduğu bakım, onarım vb. imalatlar istenmiştir. Söz konusu 9.018 hattan; 998’ine ihaleler aracılığıyla imalatlar yapıldığı, 640’ının çeşitli ihalelerde iş programında veya değerlendirme aşamasında olduğu, 2.746’sının onarıma gerek duyulmadığı sebebiyle bir işlem yapılmadığı, 2.592’sine ilişkin değerlendirme yapılmadığı dolayısıyla işlem tesis edilmediği görülmüş olup 2.042 adet hatta ilişkin ise herhangi bir cevap tarafımıza iletilmemiştir.
Söz konusu durumda İdare tarafından ihalesi gerçekleştirilen ve hatların görüntülenmesinde acil müdahale gerekli hat olarak riskli sayılan hatlardan 5.338 tanesine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı ayrıca 2.042 tanesine ilişkin ise tarafımıza cevap sunulmamıştır. Bu durumda cevap verilmeyen hatlara ilişkin İdare tarafından bir işlem yapılmadığı varsayımında 7.380 acil müdahale gerekli hatta ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmediği görülmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere atıksu hatlarının yapımı, bakımı ve onarımı su ve kanalizasyon idareleri uhdesinde olup bu hatlarla ilgili görevlerin tam ve eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından görüntü raporlarına binaen oluşan raporun ön rapor niteliğinde olduğu, görüntü raporlarının CBS’ye aktarılması esnasında kontrol mühendisinin de görüşünü girebileceği ve bu görüşe göre sınıflandırma yapacak şekilde güncellenmesi üzerine çalışma başlatıldığı ifade edilerek sistemde 5 (Acil Müdahale) olarak belirlenmiş hatlardan değerlendirme yapılmayanları ile ilgili çalışma başlatılacağı belirtilmiştir. İdare tarafından gerekli düzeltme işlemlerine başlanacağı ifade edilmiş olup bulgu konusu hususa iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak acil müdahale gerekli olan hatlara ilişkin ilerleyen zamanlarda karşılaşılabilecek risk veya sorunların en aza indirilmesini sağlamak üzere İdarenin bir an önce gerekli çalışmaları gerçekleştirmesi ve durum tespit çalışmalarını tamamlaması gerektiği düşünülmektedir.