|
ÖZET: Yağmursuyu uzaklaştırma ve dere ıslahı harcamalarına ilişkin ödenen Katma Değer Vergisi (KDV) tutarlarının indirim konusu yapılmasıyla ilgili yapılan incelemelerde, bu harcamaların doğru muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. İlgili belediyelerce karşılanan ve ticari faaliyet kapsamına girmeyen yağmur sularının uzaklaştırılması ile dere ıslahı harcamaları, KDV açısından indirim yapılmaması gereken işlemler arasında yer almaktadır. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, bu tür harcamaların su ve kanal idareleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, kamu kurumları ve yerel yönetimlerin, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir. Ancak yapılan denetimlerde, yağmur sularının uzaklaştırılması ve dere ıslahı harcamalarına ilişkin ödenen KDV’nin, 191-İndirilecek KDV Hesabına kaydedilerek indirim konusu yapıldığı görülmüştür. Bu durum, İdarenin mali kayıtlarında hatalı bir muhasebeleştirme ile sonuçlanmış ve 897.590.079,90 TL tutarında bir fazla görünüm oluşturmuştur. Sonuç olarak, İdare tarafından indirim konusu yapılması gereken tutarların yanlış bir şekilde muhasebeleştirilmesi, hem 191-İndirilecek KDV Hesabında hem de 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında tutarsal dengesizliklere yol açmıştır. Bu durum, İdarenin vergi ödeme avantajı sağlamasına neden olmakta ve yasal düzenlemelere aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Yağmursuyu Uzaklaştırma ve Dere Islahı Harcamalarına İlişkin Ödenen Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından; maliyeti ilgili belediyelerce karşılanan ve ticari faaliyet kapsamına girmeyen yağmur sularının uzaklaştırılması harcamaları ile İdarenin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri kapsamında sayılmayan, kuruluş amacına uygun olarak yapımını gerçekleştirdiği dere ıslahı harcamalarına ilişkin ödenen Katma Değer Vergisi (KDV) tutarının 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedilerek indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25’inci maddesinde yağmur sularının uzaklaştırılmasına dair tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesine ilişkin harcamaların ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla su ve kanal idareleri tarafından yerine getirileceği belirtilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1/1-3-g maddesinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin Katma Değer Vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Kanun’un “İndirilemeyecek katma değer vergisi” başlıklı 30’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmiştir.
26.04.2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Verginin Konusu ile İlgili Çeşitli Hususlar” başlıklı bölümünün “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlığı altında; 3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan belediyelerin, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi olmadığı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153’üncü maddesinde, mahalli idarelerin bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmete ilişkin olarak ödemiş oldukları KDV’yi indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen KDV’nin ise indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider veya varlık hesabının maliyet bedeline ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu doğrultuda su ve kanalizasyon idareleri tarafından ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri kapsamında sayılmayan ve kuruluş amaçlarına uygun olarak yapımını gerçekleştirdiği dere ıslahı harcamaları ile maliyeti ilgili belediyelerce karşılanan ve ticari faaliyet kapsamına girmeyen, yağmur sularının uzaklaştırılması harcamalarının KDV açısından indirim konusu yapılmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde İdare tarafından yağmur sularının uzaklaştırılması ve dere ıslahına ilişkin yapım işi hakedişlerinde ödenen KDV’nin varlık hesaplarında (tamamlanmamış işler için 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı) izlenmesi gerekirken 191-İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmek suretiyle vergiden indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
2024 yılı içerisinde hakedişe bağlanan söz konusu yağmur sularının uzaklaştırılması ve dere ıslahına ilişkin (bakım ve onarım dahil) İdare tarafından 4.487.950.399,50 TL tutarında gider yapılmış ve bu gidere ilişkin olarak varlık hesabına veya 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına dahil edilmesi gereken 897.590.079,90 TL’lik (4.487.950.399,50%20) tutarın 191- İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmek suretiyle vergi indirimine konu edildiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından yağmursuyu ve dere ıslahı işlerinin yanında atık su kanalı, bakım ve onarım işleri gibi müteferrik iş ve işlemlerin de birlikte ihale edildiği, yüklenici tarafından bu işlere tek bir fatura kesildiği bu sebeple söz konusu KDV tutarının 191-İndirilecek KDV hesabına alındığı ancak daha sonrasında yağmursuyu ve dere ıslahı bedellerinin ilgili belediyelere fatura edildiği ve 391-Hesaplanan KDV Hesabının kullanılarak mahsuplaşma yapıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yüklenici firma ile İdarenin KDV beyannamelerinde karşılaştırma yapıldığı, söz konusu yağmursuyu ve dere ıslahı harcamalarının KDV beyanına yazılmadığı durumda karşılaştırma yapılmaya imkan verilmediği belirtilmiştir.
İdare tarafından her ne kadar yağmursuyu ve dere ıslahı harcamalarının ilgili belediyelere rücu edilmek suretiyle mahsuplaşma yapıldığı bu sebeple vergiden indirime konu edilmediği ifade edilse de İdare ile ilgili belediyelerin KDV’ye ilişkin mahsuplaşmalarına bakıldığında örneğin; 2021/222699 ihale kayıt numaralı “Asya Bölgesi 11. Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmusuyu Kanalı ve Dere Islahı İnşaatı Işi”nde 9-10-11-12 numaralı hakedişlerinin sırasıyla temmuz-ağustos-eylül ve ekim aylarında hakedişe bağlanarak vergi dairesine indirilecek KDV olarak beyan edildiği ancak söz konusu tutarların Büyükşehir Belediyesine 4 hakediş toplu olarak kasım ayında fatura edildiği ve vergi mahsuplaşmasının yapıldığı görülmüştür. Bu kapsamda İdare tarafından yağmursuyu ve dere ıslahı harcamalarına ilişkin ödenen verginin önce indirim konusu yapıldığı yaklaşık 4-5 ay sonra hesaplanan KDV ile mahsuplaşma yapılarak vergi ötelemesi yapıldığı görülmüştür. Bu durum İdarenin vergi ödeme avantajı sağlanmasına sebep olmaktadır. Açıklanan nedenlerle İdare bulgu konusu hususu karşılayamamaktadır.
Sonuç olarak İdare tarafından indirim konusu yapılmaması gereken tutarların hatalı muhasebeleştirilmesi; 191-İndirilecek KDV Hesabının 897.590.079,90 TL fazla, 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının veya ilgili maddi duran varlık hesabının aynı tutarda eksik görünmesine sebep olmaktadır.