|
ÖZET: Binek araçların akaryakıt alımlarının, ihale süreci işletilmeden doğrudan sözleşme ile karşılandığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler bu kanun kapsamındadır. Bu nedenle, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Kanun’un 3. maddesinin (g) bendi, belirli şartlar altında istisna hükümleri çerçevesinde doğrudan mal ve hizmet alımlarına olanak tanımaktadır.
Şirket, Kamu İhale Kurumu’na yaptığı başvurularla hangi alımların istisna kapsamında olduğunu öğrenmek istemiştir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda binek araçlara yönelik akaryakıt alımlarının istisna listesinde yer almadığı belirlenmiştir. Şirketin bir petrol istasyonu ile imzaladığı sözleşme, akaryakıt ihtiyacının belirli bir indirim oranıyla karşılanmasını öngörse de, bu alımın ihale usulü uygulanmadan gerçekleştirilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi, gelecekteki alımlarda bu bulgular doğrultusunda işlem yapılacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, Şirketin 4734 sayılı Kanun’un 3/g maddesi kapsamındaki istisnalar dışında kalan ve doğrudan temin limitinin üstündeki akaryakıt alımlarının, Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Binek Araçlar İçin Akaryakıt Alımlarında İhale Sürecinin Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin binek araçlarına yönelik akaryakıt ihtiyaçlarının, kamu ihale mevzuatı ya da şirketin iç düzenlemelerinde öngörülen ihale süreci işletilmeden, doğrudan sözleşme imzalanarak karşılandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesine göre belediyelerin doğrudan ya da dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler Kanun kapsamındadır. Dolayısıyla her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin Kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerekmektedir. Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendiyle, belediye şirketlerinin ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçların temini için yapacakları ve belirli bir limiti aşmayan mal veya hizmet alımlarının belli şartlar altında istisna hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesine imkân tanınmıştır.
Bu madde kapsamındaki mal ve hizmetlerin neleri kapsadığına Kanun’un Geçici 4’üncü maddesi uyarınca ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından karar verilmektedir.
Şirket tarafından çeşitli tarihlerde Kamu İhale Kurumuna bu kapsamda başvurular yapılmış ve hangi alımların istisna kapsamında olduğuna ilişkin belirlemenin yapılması talep edilmiştir. Söz konusu talep üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından çeşitli tarihlerde Şirketin hangi teminlerinin 4734 sayılı Kanun’dan istisna edileceği detaylı bir şekilde belirlenmiş ve Şirkete bildirilmiş, Kamu İhale Kurumu tarafından Şirket için hazırlanan istisna listesinde binek otomobillere ilişkin akaryakıt alımları yer almadığı görülmüştür.
Yapılan incelemede, Şirket ile bir petrol istasyonu arasında sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir. Sözleşme kapsamında, Şirketin binek araçlarına yönelik akaryakıt ihtiyacının, “Otobil” sistemi aracılığıyla belirli bir indirim oranında karşılanması öngörülmüştür. Söz konusu sözleşmede belirli iskonto oranları belirtilmiş olmasına rağmen, akaryakıt alımının herhangi bir ihale usulü uygulanmaksızın gerçekleştirilmiş olması, yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, ihale süreçlerine ilişkin şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkelerinin ihlal edilmesi riskini de beraberinde getirmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bundan sonra yapılacak alımlarda bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Şirketin 4734 sayılı Kanun’un 3/g maddesinde düzenlenen istisna kapsamında olmayan ve doğrudan temin limitinin üzerinde kalan akaryakıt alımlarının, Kamu İhale Kanunu’nda düzenlenen ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.