|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketinde istihdam edilen yeni personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının işe başladıktan sonra gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesi, kamu görevine atanacak kişiler için bu araştırmaların önceden yapılması gerektiğini belirtmektedir. Kanunun 4. ve 5. maddeleri, arşiv araştırmasının ve güvenlik soruşturmasının kapsamını detaylandırarak, kişilerin adli sicil kayıtları, kolluk kuvvetleriyle ilişkileri ve terör örgütleriyle bağlantıları gibi unsurların incelenmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sürecinde, 2024 yılında belediye şirketine 85 kişinin daimi ve geçici işçi olarak alındığı, ancak bu kişilerin işe başlamadan önce gerekli güvenlik soruşturmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, güvenlik soruşturması taleplerinin zamanında iletildiğini savunsa da, işçilerin göreve başlama tarihleri ile güvenlik soruşturması sonuçlarının ulaşma tarihleri karşılaştırıldığında, personelin güvenlik sonuçları beklenmeksizin göreve başladığı anlaşılmaktadır. Bu durum, ilgili mevzuat gereğince kamu görevine başlamadan önce arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının yapılmasının zorunlu olduğunu göstermektedir. |
BULGU: Yeni İstihdam Edilen Personel Hakkında Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Zamanında Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
2024 yılı içerisinde belediye şirketinde istihdam edilmek üzere alınan personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının personel işe başladıktan sonra yapıldığı görülmüştür.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3’üncü maddesinde; arşiv araştırmasının, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacağı belirtilmiştir. 4’üncü maddesinde de arşiv araştırmasının kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesi olduğu ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un 5’inci maddesinde; güvenlik araştırmasının arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin, görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi şeklinde belirtilmiştir.
Kanun’un 7’nci maddesinde ise; Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulacağı ve komisyonun kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde 85 kişinin belediye şirketine daimi ve geçici işçi olarak işe alındığı, alınan kişiler hakkında işe başlamadan önce yapılması gereken arşiv araştırması veya güvenlik soruşturmalarının kişiler işe başladıktan sonraki süreçte yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında güvenlik soruşturması taleplerinin zamanında gönderildiği ifade edilmiştir. Ancak, işçilerin fiilen göreve başlama tarihleri ile güvenlik soruşturması sonuçlarının kamu idaresine intikal ettiği tarihler karşılaştırıldığında, güvenlik soruşturması sonuçları beklenmeksizin personelin göreve başlatıldığı açıkça görülmektedir.
Bu itibarla, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere bir kimsenin herhangi bir kamu görevine başlamadan önce hakkında ilgili kurumlarca arşiv araştırması ve/veya güvenlik soruşturması yapılması gerekmektedir.