|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye şirketine yeni alınan personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesi, kamu görevine atanacak kişiler için bu araştırmaların zorunlu olduğunu belirtmektedir. 4. maddede ise arşiv araştırmasının kapsamı, kişinin adli sicil kaydı, mevcut tahditler ve mahkeme kararları gibi unsurları içermektedir. Ayrıca, güvenlik araştırması, kişinin göreviyle ilgili nitelikleri ve olası bağlantılarını da incelemektedir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içinde şirkete 77 işçi alındığı, ancak bu kişilere yönelik gerekli güvenlik soruşturmalarının ve arşiv araştırmalarının gerçekleştirilmediği ortaya çıkmıştır. Şirketin açıklamasında, personel alımlarında ilgili mevzuata uygun olarak bu süreçlerin yapılacağı ve elde edilen verilerin bir değerlendirme komisyonu tarafından inceleneceği ifade edilmiştir. Ancak, mevcut mevzuat gereği, kamu görevine başlamadan önce bu tür araştırmaların tamamlanması zorunludur. |
BULGU: Yeni İstihdam Edilen Personel Hakkında Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkete 2024 yılı içerisinde alınan personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının işe başlatılmadan önce yapılmadığı görülmüştür.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3’üncü maddesinde; arşiv araştırmasının, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacağı belirtilmiştir. 4’üncü maddesinde de arşiv araştırmasının kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesi olduğu ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un 5’inci maddesinde; güvenlik araştırmasının arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin, görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi şeklinde belirtilmiştir.
Kanun’un 7’nci maddesinde ise; yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulacağı ve komisyonun kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacağı ifade edilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Şirket personelinde aranacak şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinin altıncı fıkrasında, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmış olmasının zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde Şirkete 77 işçi alındığı ancak alınan kişiler hakkında işe başlamadan önce yapılması gereken arşiv araştırması veya güvenlik soruşturmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Şirket cevabında, personel alımlarında işe başlama öncesinde ilgili mevzuat uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılacağı ve elde edilen verilerin değerlendirme komisyonunca incelenerek atama işlemlerinin gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere bir kimsenin herhangi bir kamu görevine başlamadan önce hakkında ilgili kurumlarca arşiv araştırması ve/veya güvenlik soruşturması yapılması gerekmektedir.