|
ÖZET: Özel Maliyetler Hesabında Yer Alan Tutarların Gerçek Durumu Yansıtmadığı Tespit Edildi
2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne ait şirketlerin 264 Özel Maliyetler hesabında izlenen tutarların gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Önceki dönemlerde Trabel AŞ tarafından işletilen ve daha sonra diğer belediye şirketlerine devredilen işletmelere ilişkin harcamalar, bu hesapta takip edilmeye devam etmektedir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi amacıyla yapılan giderlerin bu hesapta yer alacağını belirtmektedir. Ancak, devredilen işletmelere ilişkin harcamalar için herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir. 31 Aralık 2024 itibarıyla, devredilmiş işletmelere ait harcamaların toplamı 20.919.086,02 TL olarak kaydedilmiştir. Bu tutar, şirketin mali tablolarında hatalı bilgiye yol açmakta ve devredilen işletmelerin gerçek varlık değerini yansıtmamaktadır. Gider yazılmayan özel maliyetlerin hala hesaplarda yer alması, şirketin faaliyet kârını olduğundan fazla göstermektedir. Şirket, bulgulara katıldığını belirtmiş ve düzeltme kaydının yapıldığını ifade etmiştir; ancak bu düzeltmenin yıl geçtikten sonra yapılması, hesapların gerçek durumu yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, devredilen işletmelere ait tutarların 264 Özel Maliyetler Hesabından çıkarılarak, 63 Faaliyet Giderleri hesap gruplarına kaydedilmesi gerekmektedir. Bu düzeltme, şirketin mali durumunu daha doğru bir şekilde yansıtacaktır. |
BULGU: Özel Maliyetler Hesabında Takip Edilen Tutarların Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Önceki dönemlerde Trabel AŞ tarafından işletilen ve Büyükşehir Belediyesinin diğer şirketlerine devredilen işletmeler için yapılan harcamaların 264 Özel Maliyetler hesabında izlenmeye devam edildiği görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde 264 Özel Maliyetler Hesabı ve hesabın işleyişi ile ilgili olarak “Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan giderler ile (normal bakım, onarım ve temizleme giderleri hariç) bu gayrimenkulun kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan, varlıkların bedellerini kapsar. Yapılan harcamalar hesaba borç kaydedilir. Bu harcamalar kira süresi içerisinde, kira süresinin beş yıldan fazla olması durumunda da beş yılda eşit tutarlarla, amorti edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Şirketin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; işletilmek üzere Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından Şirkete ve 30.04.2018’de de Şirket tarafından diğer şirketlere devredilen işletmelerin çeşitli malzeme ve hizmet harcamalarına ilişkin 264 Özel Maliyetler Hesabında izlenen tutarlarla ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir.
Diğer şirketlere devredildiği halde 264 nolu hesapta takip edilen işletmelere ilişkin harcamaların 31.12.2024 itibariyle tutarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 4: Diğer Şirketlere Devredildiği Halde 264 Hesapta Takip Edilen İşletmeler Tablosu
| Sıra No |
İşletmenin Adı | Tutarı (TL) |
| Sera Gölü | 4.827.987,92 |
| Eyof Park | 4.329.483,83 | |
| Arsin Sahil Parkı | 718.538,70 | |
| Mersin Plajı | 801.646,04 | |
| Sürmene Plajı | 2.416.701,49 | |
| Tabakhane Otoparkı | 168.494,84 | |
| Kalkınma Spor Temalı Park | 2.298.675,05 | |
| Atapark | 857.174,57 | |
| Meydan Park | 378.237,79 | |
| Ganita Otopark | 133.989,29 | |
| Terminal Otopark | 133.989,29 | |
| Moloz Otopark | 519.604,06 | |
| Çömlekçi Wc | 658.363,93 | |
| Yalıncak Yemekhane | 530.000,19 | |
| Fuar Alanı Çay Ocağı | 11.977,79 | |
| Muhtelif Otoparklar | 1.484.265,31 | |
| Muhtelif Sosyal Tesisler | 78.291,16 | |
| Kanuni Parkı | 4.326,68 | |
| İskenderpaşa Sosyal Alanı | 245.322,38 | |
| Meydan Büfe | 60.313,83 | |
| İskenderpaşa Wc | 195.998,30 | |
| Atatürk Köşkü Çay Ocağı | 65.703,58 |
Öngörülen yıllarda enflasyon düzeltmesine de tabi tutulan 264 Özel Maliyetler Hesabının bakiyesi 20.919.086,02TL’dir. Şirket aktiflerinin büyük bir bölümünü oluşturmasına karşılık, devredilmiş olmaları nedeniyle gerçek bir varlık ve değer artışını temsil etmeyen bu tutarlar nedeniyle Şirket mali tabloları 264 Özel Özel Maliyetler Hesabı yönünden 20.919.086,02TL TL hatalı bilgi içermektedir.
Devir tarihi itibariyle gider yazılmayan özel maliyetlerin hala hesaplarda takip edilmesi nedeniyle; 264 no’lu hesapta yer alan tutar kadar faaliyet karı fazla hesaplanmış olmaktadır. Başka bir deyişle; Şirket olması gerektiğinden fazla faaliyet karı ya da olması gerektiğinden az faaliyet zararı etmiş görünmektedir.
Şirket tarafından bulguya iştirak edilmiş ve bulguda tespiti yapılan hususa ilişkin düzeltme kaydının yapıldığı belirtilmiştir. Ancak bu kayıt işlemi yılı geçtikten sonra yapıldığından, söz konusu hesap gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Sonuç olarak, devredilmiş işletmelere ilişkin tutarların 264 Özel Maliyetler Hesabından çıkarılarak, 63 Faaliyet Giderleri hesap gruplarında yer alan ilgili gider hesaplarına borç kaydının yapılması gerekmektedir.