|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bir belediye şirketinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde ihalesiz taşıt alımı gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Kanunun 2. maddesi, belediyelerin sahip olduğu kuruluşların da bu kanuna tabi olduğunu belirtmektedir. “Doğrudan temin” başlıklı 22. madde ise, büyükşehir belediyeleri için belirlenen alım limitinin 622.756 TL, diğer idareler için ise 207.453 TL olduğunu ifade etmektedir. Ancak yapılan incelemede, şirketin 928.493,08 TL ve 1.440.993,08 TL değerinde iki araç satın aldığı görülmüştür. Bu alımlar, belirtilen limitlerin çok üzerinde olduğu için doğrudan temin yöntemiyle değil, açık ihale usulüyle yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, ihalesiz alımın gerçekleştirilmesi sonucunda, ihale süreçlerine ilişkin prosedürlerin uygulanmadığı belirlenmiştir. Bu prosedürler arasında yaklaşık maliyet belirleme, teknik ve idari şartnamelerin hazırlanması, teminat alma ve sosyal güvenlik primleri ile vergi borçlarının kontrolü gibi önemli aşamalar bulunmaktadır. Şirketin yönetim kurulu, 4734 sayılı Kanun’un 21/f maddesine atıfta bulunarak alımların yapıldığını belirtse de, harcama evrakında 22/d maddesine referans verilmektedir. Yönetim kurulu kararında ise herhangi bir alım yöntemi açıklanmamıştır. Sonuç olarak, alınan araçların değerleri yasal sınırları aştığı için, alımların açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. |
BULGU: İhalesiz Taşıt Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale yapılmaksızın 22/d doğrudan temin yöntemi ile taşıt alımı yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde bu Kanun’a tabi olan idareler sayılmış olup d bendinde belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin de bu Kanun’a tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesi d bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (2024 yılı için 622.756,00 TL), diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını (2024 yılı için 207.453,00 TL) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının bu kapsamda yapılacağı belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde belirtildiği gibi belediye şirketleri de bu Kanun’a ve dolayısıyla Kanun’da belirtilen herhangi bir istisna kapsamında olmadığı sürece alımları burada belirtilen ihale yöntemlerine tabidir.
Yine aynı Kanun’da bu ihale yöntemlerinin neler olduğu sayılmakla birlikte belli şartların sağlanması durumunda ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile de karşılanabileceği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede; Şirket Yönetim Kurulunun 18.12.2024 tarih ve 22 no’lu kararına istinaden, 4734 sayılı Kanun’un 22/d bendi kapsamında aynı firmadan farklı tarihlerde 928.493,08 TL’ye (KDV ve ÖTV dahil 1.114.191,70 TL) bir adet ticari araç ve 1.440.993,08 TL’ye ise (KDV ve ÖTV dahil 1.729.191,70 TL) bir adet binek araç satın alındığı görülmüştür.
Ancak adı geçen Kanun’un 22/d bendinde de belirtildiği gibi bu madde hükmünden yararlanabilmek için Şirket tarafından yapılan alımın 622.756,00 TL’yi aşmaması gerekmektedir. Oysa ki, Şirket tarafından alınan araçların değerinin bu tutarın çok üzerinde olduğu görülmekte ve dolayısıyla alımın doğrudan temin yöntemi yerine açık ihale usulü ile yapılması gerekmektedir.
Ayrıca alımın ihale yapılmaksızın gerçekleşmesi neticesinde, söz konusu Kanun tarafından ihale usulleri için öngörülmüş olan yaklaşık maliyet belirleme, teknik şartname, idari şartname ve sözleşme hazırlama, geçici ve kesin teminat alma, sözleşme öncesinde sosyal güvenlik prim ve vergi borçlarının sorgulanması gibi prosedürlerin de uygulanmadığı görülmüştür.
Şirket cevabında, 4734 sayılı Kanun’un 21/f maddesine göre söz konusu alımların gerçekleştirildiği ifade edilmekle beraber harcama evrakında ilgili kanunun 22/d maddesine atıf yapılmaktadır. Ayrıca yönetim kurulu kararında ise herhangi bir alım yönteminden bahsedilmemektedir.
Sonuç olarak, Şirket tarafından alınan araçların değerlerinin, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen yasal istisna sınırını aşması nedeniyle, alımın açık ihale usulü ile yapılması gerekmektedir.