|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketinin doğrudan mal ve hizmet üretimiyle ilgili olmayan ihtiyaçlarını istisna kapsamında karşıladığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesi, belirli kuruluşların doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik ihtiyaçlarının temininde ihalesiz alım yapabilmelerine olanak tanımaktadır. Ancak bu durum, yalnızca ilgili mal veya hizmetlerin ana faaliyetlerle doğrudan bağlantılı olması halinde geçerlidir.
Yapılan incelemelerde, şirketin yeminli mali müşavirlik, hukuki danışmanlık ve tüketime yönelik mal alımları gibi doğrudan üretimle ilgili olmayan hizmetleri ihale yapmadan temin ettiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, alınan hizmetlerin asgari ücret tarifeleriyle belirlendiğini belirtse de, bu durum bulguya konu olan mal ve hizmet alımları için geçerli değildir. Mevzuatta açıkça ifade edildiği üzere, istisna kapsamında ihalesiz alım yapılabilmesi için söz konusu ihtiyaçların doğrudan üretimle ilişkili olması gerekmektedir. Sonuç olarak, mal ve hizmet alımlarının hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için, istisna kapsamına girmeyen alımların ihale yoluyla veya şartları sağlıyorsa doğrudan temin yöntemiyle yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Üretim Süreciyle Alakalı Olmayan İhtiyaçların İstisna Kapsamında Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olmayan ihtiyaçlarını istisna kapsamında karşıladığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinde;
g) 2 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli ikitrilyon üçyüzmilyar Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımları,
Ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi değildir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükmünden anlaşılacağı üzere istisna kapsamında ihalesiz mal ve hizmet alımı yapabilmek için söz konusu mal veya hizmetin doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede şirketin doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olmayan yeminli mali müşavir tam tasdik raporu hizmet alımını, hukuki danışmanlık hizmet alımını, tüketime yönelik mal ve malzeme alımlarını ihale yapmaksızın gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; alınan hizmetlerin asgari ücret tarifeleriyle belirlendiği ifade edilmiş olsa da bulgu konusu yapılan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili böyle bir belirleme bulunmamaktadır. Ayrıca her ne şekilde olursa olsun mevzuatta açıkça belirtildiği üzere istisna kapsamında ihalesiz mal ve hizmet alımı yapabilmek için söz konusu mal veya hizmetin doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olması gerekmektedir.
Sonuç olarak mal ve hizmet alımlarının mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi adına istisna maddesi kapsamına girmeyen söz konusu alımların ihale yapılmak suretiyle veya şartları sağlıyorsa doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.