Yapım İşinin Şartlar Oluşmasına Rağmen Feshedilmemesi, Haksız Süre Uzatımı Verilmesi ve İdare Onayı Olmadan Proje Değişikliklerine Gidilmesi (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşinin Şartlar Oluşmasına Rağmen Feshedilmemesi, Haksız Süre Uzatımı Verilmesi ve İdare Onayı Olmadan Proje Değişikliklerine Gidilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Sözleşme hükümlerine uygun olarak süresinde bitirilmeyen yapım işinde yükleniciye üç defa süreli ihtar yapılmasına rağmen sözleşmenin feshedilmediği, yüklenicinin idare onayı olmaksızın projelerde değişikliğe gittiği ve süre uzatım kararlarında verilen sürelere havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan günlerinin de eklendiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde; yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarda bulunulacağı, sürenin sonunda aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği belirtilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin;

“Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinde;

“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.”

“İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasında;

“İşin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından, yüklenici, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatımlarında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; yüklenici tarafından işin sözleşme hükümlerine uygun olarak süresinde bitirilmemesi durumunda, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarda bulunulacağı, sürenin sonunda aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği; yüklenicinin projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamayacağı, proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işlerin yüklenici tarafından, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorunda olduğu, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işlerin yeni durumları ile kabul edilebileceği, bedelinin de yeni duruma göre ödeneceği; süre uzatımlarında yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak sürenin belirleneceği, dolayısıyla havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi için ilave süre verilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.

Yapılan incelemede, Sözleşme hükümlerine uygun olarak süresinde bitirilmeyen Çorlu Otobüs Terminali ve Aktarma İstasyonu yapım işinde yükleniciye üç defa süreli ihtar yapılmasına rağmen sözleşmenin feshedilmediği, yüklenicinin idare onayı olmaksızın projelerde değişikliğe gittiği ve süre uzatım kararlarında verilen sürelere havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan günlerinin de ilave edildiği tespit edilmiştir.

Gelinen noktada ise, 2018 yılında ihalesi yapılan söz konusu yapım işi bitirilememiş ve birçok eksiklik nedeniyle iş 7 yıl boyunca sürüncemede kalmıştır.

Kamu İdaresince, tespite konu yapım işi ile ilgili olarak 24.01.2025 tarihinde ihale sözleşmesinin feshedildiği, fesih sonrası mevzuata göre işlemlerin yürütülmesi sürecinin devam ettiği ve Bulguda bahsedilen hususa ilişkin devam eden dönemlerde gereken özenin gösterileceği belirtilmiştir.

Yapım işlerinde mevzuatta öngörülen müeyyidelerin şartlar oluştuğu takdirde uygulanması, kontrol teşkilatınca işin proje ve eklerine uygun yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi, süre uzatım kararlarında verilen sürelere ayrıca havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan günlerin ilave edilmemesi gerekmektedir.