|
ÖZET: Belediyenin haczedilemeyen gelirlerinin ayrı banka hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediyenin vergi, resim ve harç gelirlerinin tahsil edildiği hesapta, haczi mümkün olan diğer gelirlerle bir arada tutulduğu görülmüştür. Bu durum, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen haczedilemez gelirlerin izlenmesini zorlaştırmaktadır. İlgili mevzuat, belediyelerin belirli gelirlerini hacze karşı koruma altına alırken, bu gelirlerin ayrı hesaplarda tutulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim bulguları, belediyenin gelirlerini bir havuz hesabında birleştirmesinin, haczedilemez gelirlerin tespitini imkânsız hale getirdiğini ortaya koymaktadır. Yargıtay’ın ilgili kararı da, haczi mümkün olan ve olmayan gelirlerin aynı hesapta bulunmasının, haczedilemezlik hakkının kaybı olarak değerlendirilebileceğini belirtmektedir. Bu durum, kamu hizmeti sunan belediyelerin hukuki güvenliğini tehdit etmektedir. Sonuç olarak, belediyelerin haczedilemeyen gelirlerini ayrı banka hesaplarında izlemeleri, mevzuatın öngördüğü güvenceyi sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. İdarenin bu konuda gerekli adımları atması, hukukun üstünlüğünü ve kamu hizmetinin sürekliliğini güvence altına alacaktır. |
BULGU: Belediyenin Haczedilemeyen Gelirlerinin Ayrı Banka Hesaplarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin haczedilemeyen gelirlerini teşkil eden vergi, resim ve harçların tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu, dolayısıyla haczedilemeyen gelirlerin ayrı banka hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Haczi caiz olmayan mallar ve haklar” başlıklı 82’nci maddesinde; özel yasalarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez denilmek suretiyle belediyenin haczi mümkün olmayan gelirleri sayılmıştır.
Ayrıca 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinde; belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda verilmesi öngörülen payların vergi hükmünde olduğu düzenlenmiştir. Dolayısıyla genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılan paylar da 5779 sayılı Kanun ile vergi hükmünde kabul edildiğinden haczedilmesi mümkün değildir.
Yapılan incelemede, İdarenin vergi, resim ve harç gelirlerinin tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu tespit edilmiştir.
Belediyenin haczedilemeyen gelirlerini ayrı hesapta tutmayarak haczedilebilir gelirlerle aynı banka hesabında birleştirmesi, bu hesaptaki paraların haczedilemeyen vergi, resim ve harç gelirlerinden mi yoksa haczedilebilir gelirlerden mi oluştuğunun belirlenmesini imkânsız hale getirmektedir.
Belediyelerin bu nitelikteki hesapları yargı mercileri tarafından “havuz hesabı” olarak nitelendirilmektedir. Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 20.03.2012 tarih ve E.2011/22082 K.2012/8629 sayılı kararında da; “…borçlu belediyece haczi kabil olmayan paralar ile haczi mümkün olan paraların aynı hesapta toplanması ve birbirine karıştırılması, haczedilemezlik hakkından feragat olarak kabul edilmelidir.” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmaların yürütüldüğü, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, mevzuatta yer alan haczedilemezlik kuralı, kamu hizmeti gören ve kamu tüzel kişiliğini haiz belediyeler için hukuk devletinde bir güvence oluşturmayı amaçlamıştır. Söz konusu güvencenin tesis edilebilmesi için İdarenin “havuz hesabı” uygulaması yerine haczedilemez nitelikte olan vergi, resim ve harç gelirlerini ayrı bir banka hesabında izlemesi gerekmektedir.