|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri tesisatlara ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmediğini ve bu ücretlerin takip edilmediğini ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda tanımlanan “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” kavramları doğrultusunda, geçiş hakkı ücretlerinin tahsil edilmesi için gerekli anlaşmaların yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, bu ücretlerin belirlenmesi ve tahsilat süreçlerinin nasıl yürütüleceğine dair usul ve esasları içermektedir.
Zonguldak Belediye Meclisi, 2024 yılı için geçiş hakkı ücret tarifesini belirlememiştir. Bu durum, geçiş hakkını kullanan işletmeciler için gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmamasına yol açmıştır. Kamu idaresi, ilgili işlemlerin 2025 yılı içinde gerçekleştirileceğini belirtmiş, ancak bu süreçle ilgili herhangi bir bilgi veya belge sunmamıştır. Mevzuatta belirtilen üst sınırları aşmamak kaydıyla, kamu idaresinin mülkiyetinde bulunan alanlar için işletmecilerle anlaşma yaparak geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilat işlemlerini başlatması gerekmektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri tesisata ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmeyerek takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un “Geçiş Hakkının Kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasında geçiş hakkının kapsamı belirlenmiş olup “Anlaşma Serbestisi” başlıklı 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır. Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi’nde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Zonguldak Belediye Meclisi tarafından 2024 yılı için geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik herhangi bir karar alınmadığı tespit edilmiştir. Bu durum geçiş hakkını kullanan işletmeciler adına gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmamasına sebep olmuştur.
Kamu idaresi cevabında ilgili işlemlerin 2025 yılı dönemi içinde yapılmakta olduğu belirtilmiş olmakla birlikte cevap ekinde herhangi bir bilgi belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından mülkiyet, tasarruf veya sorumluluğunda bulunan yerler için mevzuatta belirtilen işletmeciler ile anlaşma yapılarak, belirlenen üst sınırları geçmemek üzere geçiş hakkı bedeline yönelik tahakkuk ve tahsil işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.