|
ÖZET: Mal alım süreçlerinde, irsaliye tarihinden önce kabul işlemlerinin gerçekleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından yapılan mal alımında, irsaliyeli e-arşiv fatura düzenlenmiş ve kabul işlemleri, fatura tarihinden önce tamamlanmıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, malın alıcıya teslimi sırasında irsaliye yerine geçebilecek e-arşiv faturanın, düzenleme tarihinin mal teslimi anında olması ve taşıma sırasında bulunması zorunludur.
Denetim bulgularına göre, biyosidal ürün alımında, malın 20.08.2024 tarihinde teslim edilmesi ve muayene ile kabul işlemlerinin aynı gün tamamlanması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, düzenlenen faturanın tarihi 21.08.2024 olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. İlgili mevzuat gereği, malın teslim edilmeden kabul işlemlerinin yapılması, kabulün geçersiz olmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na uygun olarak, mal alımlarında kabul işlemlerinin, malın tesliminden sonra gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür uygulamalar, kamu kaynaklarının etkin ve doğru bir şekilde kullanılmasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mal Alımında İrsaliye Tarihinden Önce Kabul İşlemlerinin Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece gerçekleştirilen mal alımında irsaliyeli e-arşiv fatura düzenlendiği ve bu alıma ilişkin kabul işlemlerinin fatura tarihinden önce yapıldığı tespit edilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Faturanın şekli” başlıklı 230’uncu maddesine göre malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin “e-Arşiv Faturanın Düzenlenmesi ve İletilmesi” başlıklı V.5.2’nci maddesinde, irsaliye yerine geçen; e-Arşiv Fatura kâğıt çıktısının sevk sırasında malın yanında bulunmasının zorunlu olduğu, alıcısına malın yanında kâğıt olarak verilen e-Arşiv faturanın, irsaliyeli fatura yerine kullanılabileceği, ancak bu imkândan yararlanabilmek için faturanın düzenleme tarihi yanında düzenleme zamanının da saat ve dakika olarak gösterilmesi, malın teslimi anında düzenlenmesi, kâğıt çıktısına “İrsaliye yerine geçer.” ifadesinin yazılması ve kâğıt çıktının satıcı veya yetkilisi tarafından ıslak imza veya hazır imzalı olarak ayrıca imzalanmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, “İrsaliye yerine geçer.” ifadesi bulunan e-arşiv faturanın malın alıcıya teslimi anında düzenlenmesi ve irsaliye yerine geçen; e-Arşiv Fatura kâğıt çıktısının taşıma işlemini yapan taşıtta bulunması zorunludur.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemlerinin yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, biyosidal ihalesi kapsamında yapılan mal alımında irsaliyeli e- arşiv fatura düzenlendiği ve bu alıma ilişkin kabul işlemlerinin fatura tarihinden önce yapıldığı tespit edilmiştir.
Malın alıcıya teslimi için yola çıktığı anda düzenlenmesi ve taşıma işlemini yapan taşıtta bulunması gereken irsaliyeli elektronik faturanın düzenlenme tarihinden önce kabul işlemlerinin yapılması, mal teslim alınmadan kabulünün yapıldığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, biyosidal ürün alımına ait ürünün 20.08.2024 tarihinde teslim edildiği, muayene ve kabul işlemlerinin aynı gün tamamlanarak 20.08.2024 tarihli muayene raporunun tanzim edildiği, ürünlerin teknik şartnameye uygun olduğu görülünce firmaya fatura düzenlemelerinin söylendiği, ifade edilmişse de, düzenlenen faturanın tarihinin 21.08.2024 olduğu, mevzuat hükümlerine göre, “İrsaliye yerine geçer.” ifadesi bulunan e-arşiv faturanın malın alıcıya teslimi anında düzenlenmesi gerektiği, bu nedenle irsaliyeli elektronik faturanın düzenlenme tarihinden önce kabul işlemlerinin yapılmasının, mal teslim alınmadan kabulünün yapıldığı sonucunu ortaya çıkaracağı, değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, mal alımlarına ilişkin kabul işlemlerinin, 4735 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtildiği şekilde malın tesliminden sonra yapılması gerekmektedir.