|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Gecekondu Fonunu amacının dışında kullandığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu, belediyelerin bu fonu yalnızca belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanmasını zorunlu kılmaktadır. Kanunun 12. maddesi, fonun hangi gelirlerden oluşacağını detaylı bir şekilde belirtirken, 4706 sayılı Kanun da bu fonun yönetimi ve kullanımına ilişkin düzenlemeler getirmiştir.
Yapılan denetimlerde, Gecekondu Fonunda biriken tutarların, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak çeşitli belediye hizmetlerinde kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, hem mevzuata uyumsuzluk yaratmakta hem de belediyenin bu hesap üzerinden elde edebileceği faiz gelirinden mahrum kalmasına yol açmaktadır. İlgili kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve mevzuata uygun hareket edileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Gecekondu Fonunda toplanan kaynakların, yalnızca 775 sayılı Kanun’da belirtilen özel amaçlar için kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, hem yasal bir yükümlülük hem de kaynakların etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonunun Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca, belediyenin cari hesaplarından ayrı bir banka hesabında “gecekondu fonu” oluşturulmuş, ancak bu fonda yer alan tutarların amacı dışında kullanıldığı görülmüştür.
20/7/1966 tarihli, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, mahalli idarelerin “gecekondu fonu” adında bir fon hesabı açtırmasını ve bu hesapta biriken tutarları münhasıran bu Kanun’da sayılan amaçlar doğrultusunda kullanmasını hüküm altına almıştır.
Anılan Kanun’un 12’nci maddesinde, gecekondu fonunun hangi gelirlerden teşekkül edeceği sayma suretiyle düzenlenmiştir.
Bunun yanında, 3/5/1985 tarih ve 247 sayılı K.H.K.’nin 16/8/1985 tarih ve 250 sayılı K.H.K. ile değişik 2’nci maddesi hükmü gereğince, yukarıda yer verilen 775 sayılı Kanun’un 12’nci maddesine göre kurulması öngörülen fonların idaresi ile bu fonlara ait her türlü hak ve vecibeler ilgili belediyelere devredilmiş olup; belediyelerin bu hak, yetki ve görevleri yetkili organları eliyle kullanacağı hüküm altına alınmıştır.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun, gecekondu fonunun kaynaklarının sayıldığı 12’nci maddesinin (f) bendinde “Diğer kanunlarla bu fona katılması kabul edilen sair gelirler” ifadesi yer almaktadır.
Buna ilişkin olarak 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde;
cc
Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verilir.
…” hükmü yer almaktadır.
Nitekim bu gereklilik, mezkûr Kanun’un 13’üncü maddesinde,
“12 nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartiyle:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut
İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkanlariyle karşılanamıyan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tesbit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.” hükmü getirilerek, söz konusu fonun, Toplu Konut İdaresinden izin alınmak şartıyla yukarıda yer verilen özel amaçlar için kullanılabileceği düzenlenmiş ve fonun kullanım alanı kesin olarak belirlenmiştir.
Söz konusu payların, 775 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kullanılmak üzere oluşturulacak Gecekondu Fonu hesabında saklanması ve bu Kanun’da sayılan amaçlar doğrultusunda kullanılması gerekmektedir.
4706 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmünün gereği olarak, İdare sınırları içinde bulunan Hazineye ait bir taşınmazın satışı sonrasında, toplam satış bedeli üzerinden %10’luk pay gecekondu fonuna aktarılmak üzere gönderilmektedir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından, 12’nci maddenin gereği olarak oluşturulan Gecekondu Fonunda yer alan tutarların, amacı dışında, muhtelif belediye hizmetleri için kullanıldığı tespit edilmiştir. Kurumun bu hesapta biriken tutarları kullanması, mevzuata aykırılık teşkil etmesinin yanında belediyenin elde edeceği faiz gelirinden mahrum kalmasına da sebebiyet vermektedir.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere, Gecekondu Fonu hesabında toplanan tutarların, münhasıran 775 sayılı Kanun’da öngörülen özel amaçlar için kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.