|
ÖZET: Banka hesaplarının muhasebe kayıtlarında eksik ve hatalı bir şekilde yer aldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, büyükşehir olmayan il kapsamındaki ilçe belediyesinin muhasebe sisteminde, 102 Bankalar Hesabı’nın yardımcı hesap kodlarında izlenmeyen mevduat hesapları olduğu ve yabancı para cinsinden açılan hesapların mevzuata uygun olarak değerlenmediği görülmüştür. Bu durum, dönem sonu bakiyelerinin banka kayıtlarıyla uyumsuz olmasına yol açmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, mali işlemlerin şeffaf ve güvenilir bir şekilde muhasebeleştirilmesini amaçlamaktadır. Yönetmelik, 102 Banka Hesabı’nın, kurum adına bankaya yatırılan tüm paraların kaydedilmesi için kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, döviz hesaplarıyla ilgili düzenlemeler de, konvertibl dövizlerin izlenmesi ve değerlemesi konusunda belirli kurallar getirmektedir. Yapılan incelemelerde, dönem sonunda banka teyit mektupları ile muhasebe sistemindeki mevduat hesaplarının karşılaştırılması sonucunda, bazı hesapların muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı tespit edilmiştir. Özellikle, yabancı para cinsinden mevduat hesaplarının değerleme yapılmadan kaydedilmesi, bilançonun doğru ve gerçek değerleri yansıtmamasına neden olmaktadır. Bu durum, mali raporlamada ciddi eksiklikler yaratmaktadır. |
BULGU: Banka Hesabının Tam ve Doğru Olarak Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Muhasebe sisteminde 102 Bankalar Hesabı’nın yardımcı hesap kodlarında izlenmeyen banka mevduat hesaplarının bulunduğu ve yabancı para cinsinden açılan mevduat hesaplarının da mevzuatın öngördüğü şekilde değerlemeye tabi tutulmadığı ve dönem sonu bakiyesinin banka kayıtları ile uyumsuz olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacı, “…il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” şeklinde tanımlanmıştır.
Yönetmelik’in 102 Banka Hesabının niteliğini açıklayan 55’inci maddesinde, bu hesabın kurum adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden, takas işlemi tamamlananlar ile düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının kaydı için kullanılacağı düzenlenmiştir. Mevzuat gereğince, İdare adına bankaya yatırılan tüm paraların 102 Banka Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yönetmelik’in döviz hesabıyla ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 64’üncü maddesinde, bu hesabın; kurum veznelerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılacağı; “Hesabın işleyişi” başlıklı 66’ncı maddesinde de, kurumca gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde;
-İdarece dönem sonunda bankalardan istenilen banka teyit mektupları ile 102 Bankalar Hesabının detay ekonomik kodlarında izlenen mevduat hesapları ve bakiyelerinin karşılaştırılması sonucunda, muhasebe sisteminde izlenmeyen mevduat hesaplarının bulunduğu ve bu hesaplarda bulunan tutarların muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı,
-Banka teyit mektubunda bildirilen avro cinsi yabancı tevdiat hesabı bakiyesi ile muhasebe sisteminde 105 Döviz Hesabında izlenen konvertibl döviz bakiyelerinin uyuşmadığı ve döviz cinci paralara yönetmeliğin öngördüğü şekilde değerleme yapılmaması sebebiyle muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı,
tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; bilançonun hazır değerler hesap grubunda açıklanan tutarlar, raporlama tarihi itibarıyla doğru, tam ve gerçek değerleri göstermemekte, faaliyet hesapları ile ilişkilendirilmesi gereken tutarlar da muhasebeleştirilmediği için raporlanamamaktadır.