|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesi, belediyelerin bu ruhsatları verme yetkisini tanımaktadır. Ayrıca, 2005 tarihli yönetmelik, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işletmelerin kapatılacağını belirtmektedir.
Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi ise işyeri açma izninin harca tabi olduğunu vurgulamaktadır. Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü verilerine göre, 31 Aralık 2024 itibarıyla belediye sınırları içinde 4.561 işyeri ruhsatlandırılmışken, Siirt Vergi Dairesi’nden alınan verilere göre toplam 5.875 aktif işyeri bulunmaktadır. Bu durumda, 1.314 işletmenin ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, ruhsatsız işyerlerinin belirlenmesi ve ruhsatlandırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi için çalışmalar başlattığını açıklamıştır. Bu adımlar, hem gelir kaybını önlemek hem de kamu sağlığı ve güvenliğini sağlamak amacı taşımaktadır. Ruhsatı olmayan işyerleri hakkında gerekli tespitlerin yapılması ve yasal süreçlerin işletilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet yürüten işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir.
10.08.2005 tarihli 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in, “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı; işyerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı; işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde ise belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının işyeri
açma izni harcına tabi olduğu ifade edilmektedir.
Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünden alınan veriler üzerinde yapılan incelemede, Belediyenin yetki ve görev sınırları içinde 31.12.2024 tarihi itibarıyla toplam 4.561 adet sıhhi ve gayrisıhhi işyeri ile umuma açık istirahat ve eğlence yeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği anlaşılmış olup Siirt Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan aktif işyeri listesinde ise toplam 5.875 adet mükellefiyetin olduğu; bu bağlamda, 1314 aktif işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, Belediye sınırları içerisinde ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren iş yerlerinin tespiti ve gerekli ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi amacıyla, ruhsatsız işyerlerinin mevzuat hükümlerine uygun şekilde belirlenerek kayıt altına alınması gelir kaybının önlenmesi ve kamu sağlığı ile güvenliğinin sağlanması amacıyla işlemlere başlanıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, gerek söz konusu harç gelirlerinden mahrum kalınmaması, gerekse bazı işyerlerinin Belediye kontrolü dışında ruhsatsız bir şekilde faaliyetini sürdürmesini engellemek üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan işyerleri hakkında gerekli tespitlerin yapılması ve mevzuatın öngördüğü işlemlerin tesis edilmesi gerekmektedir.