|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediyeler, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için gerekli izinleri vermekle yükümlüdür. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik de, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu belirtmektedir. Ancak, belediye sınırları içinde 4.696 iş yerinden yalnızca 2.361’i ruhsatlandırılmış, 2.335’i ise ruhsat olmaksızın faaliyet göstermektedir.
Denetim sonucunda, belediyenin ruhsat verme yetkisi altında bulunan iş yerlerinden 113’üne ruhsat verilmiş, 46’sının boş olduğu, 2.176 iş yerinin ise ruhsat ve denetim çalışmalarının devam ettiği tespit edilmiştir. Bu durum, etkin bir kontrol mekanizmasının eksikliğinden kaynaklanmakta ve ruhsat almadan faaliyet gösteren işletmeler, belediyenin denetim görevini yerine getirmesini zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, denetim raporunda belirtilen sorunları kabul ederek, ilgili birimlerin çalışmalarının sürdüğünü ve ruhsatlandırma işlemlerinin devam ettiğini bildirmiştir. Sonuç olarak, belediyenin diğer kurumlarla iş birliği içinde yürüttüğü çalışmaların sürekliliği sağlanmalı, denetim mekanizması güçlendirilerek ruhsat almadan faaliyet gösteren işletmelere yönelik gerekli önlemler alınmalıdır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren iş yerlerinin bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılamayacağı ve çalıştırılmayacağı ifade edilmiş olup iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, Belediye sınırları içerisinde açılacak iş yerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu iş yerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Belediyenin ruhsat verme yetkisi ve sorumluluğu kapsamında bulunan 4.696 adet iş yerinden 2.361 adet iş yerinin ruhsatlandırıldığı, 2.335 adet iş yerinin ise iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği, Belediye tarafından yapılan çalışmayla 113 işyerine ruhsat verildiği, 46 işyerinin boş olduğu, ancak, 2176 işyerine ilişkin ruhsat ve denetim çalışmasının halen devam ettiği tespit edilmiştir.
Bu durum ilgili birimlerde etkin bir kontrol mekanizmasının kurulmamasından kaynaklamakta olup iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler; belediyenin denetim görevini tam olarak yürütememesine, iş yeri açma izin harcının tahsil edilememesine ve diğer gelir kalemlerinin tespit edilememesine sebebiyet vermektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek Denetim Raporunda yer alan 2176 işyerine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü ile Zabıta Müdürlüğü tarafından oluşturulan komisyon çalışmalarının devam etmekte olduğu, çalışmalarda 86 adet iş yerinin ruhsatlı olduğu, 225 iş yerinin ruhsattan muaf olduğu, 495 iş yerininin kapanmış olduğu, 26 iş yerinin dosya aldığı ve işlemlerinin devam ettiği, 229 işletmeye tespit tutanağı tutulduğu, diğer iş yerleri ile ilgili olarak ise çalışmaların devam ettiği; ayrıca 2022 yılında 449, 2023 yılında 232, 2024 yılında 273 ve 2025 yılında 162 olmak üzere toplam 1.116 işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından diğer kurumlar ve Belediyenin ilgili birimleriyle koordineli olarak yürütülen çalışmaların devamlılığının sağlanması, denetim ve kontrol mekanizmasının sistemli ve sürekli hale getirilmesi ve ruhsat almadan faaliyette bulunan iş yerleri hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.