|
ÖZET: Zorunlu trafik sigortası hizmetinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak ihale usulleriyle temin edilmesi gerekirken, bu hizmetin sürekli olarak doğrudan temin yöntemiyle alındığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, doğrudan temin yöntemi yalnızca belirli koşullar altında kullanılabilir; bu kapsamda, zorunlu trafik sigortası gibi hizmetlerin ihale edilmeden temin edilmesi, yasal düzenlemelere aykırıdır.
Yapılan denetimlerde, belediyeye ait araçların zorunlu trafik sigortası alımlarının poliçe bitiş tarihlerine göre doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını ve ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanmasını engellemektedir. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek, tüm araç ve iş makinelerinin zorunlu trafik sigortalarının ihale usulleriyle yapılması için gerekli çalışmalara başlanıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, zorunlu trafik sigortası gibi hizmet alımlarının, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, kamu yönetiminde saydamlık ve rekabet ilkeleri ihlal edilmiş olacaktır. |
BULGU: Zorunlu Trafik Sigortası Hizmetinin Temel İhale Usulleri Yerine Doğrudan Temin Yöntemiyle Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyeye ait araçlarının zorunlu trafik sigortası hizmetinin 4734 sayılı Kanunda yer alan ihale usullerinden biriyle temin edilmesi gerekirken, söz konusu hizmetin sürekli olarak doğrudan temin yapılmak suretiyle karşılandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir… ”
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinde; “Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
Aynı maddenin (d) bendinde; “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (622.756,00 TL.), diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını (207.453,00 TL) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.” denmektedir. Parantez içindeki parasal sınırlar 01.02.2024 tarihinden itibaren geçerlidir.
Anılan Kanun’un “Çerçeve anlaşmalar” başlıklı Ek 2’nci maddesinde; “İdareler ihtiyaç duydukları mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin olarak açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulünü uygulamak kaydıyla çerçeve anlaşmalar yapabilir.
Çerçeve anlaşma yapılmış olması, idareye alım yapma yükümlülüğü getirmez. İdare, çerçeve anlaşma kapsamındaki ihtiyaçlarını bu Kanunda yer alan diğer usulleri kullanmak suretiyle de temin edebilir.”
Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Amaç ve kapsam“ başlıklı birinci maddesinin (b) bendinde; “Hizmet alımları: Taşıma araçlarının ve makinelerin mutat bakım ve onarım hizmetleri, oy pusulası basım hizmetleri, sürekli nitelikte olmayan kargo/yük taşıma hizmetleri, tercüme hizmetleri, sigorta hizmetleri, kalibrasyon hizmetleri, piyasa denetim ve gözetim hizmetleri, teşhis ve tedaviye yönelik hizmetler, elektronik haberleşme hizmetleri, arama amaçlı sondaj hizmetleri” denilmektedir.
Ayrıca, Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “(4) Kanunun 18 inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçlar, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemez.” düzenlemesi yapılmıştır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, bir hizmet alımı olan zorunlu trafik sigorta hizmetinin Kanunda belirtilen temel ihale usullerinden biriyle karşılanması, bu hizmet alımında doğrudan temin yöntemine arızi hallerde başvurulması gerekmektedir. Araç sigortası hizmetinde olduğu gibi ihtiyaçların farklı zamanlarda karşılanması gerekliliği, söz konusu ihtiyaçların ihale edilmeksizin sürekli olarak doğrudan temin yöntemiyle karşılanmasını gerektirmemektedir.
Yapılan incelemede, çeşitli müdürlüklere bağlı olarak hizmet veren araçların zorunlu trafik sigortası alımlarının ihale yapılmaksızın devamlı olarak araçların poliçe bitiş tarihlerine göre doğrudan temin yöntemiyle karşılandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek Belediyeye ait tüm araç ve iş makinelerinin zorunlu trafik sigortalarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleri ile gerçekleştirilmesine dair çalışmalara başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, aynı nitelikteki hizmet alım işlerinin 4734 sayılı Kanun’da bahsi geçen usullerle ihale edilmeyip doğrudan temin yöntemiyle alınması, ihalede saydamlık, rekabet, eşit muamele, ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil ettiğinden, bu tür hizmet alımlarının anılan Kanun’da belirtilen ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.