|
ÖZET: Bazı mal ve hizmet alımlarına ilişkin faturaların zamanında ödenmemesi, gecikme cezası ödenmesine yol açmıştır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyesi, elektrik, su ve doğalgaz faturalarını zamanında ödeyememiştir. Bu durum, toplamda 624.567,05 TL elektrik, 171.135,34 TL doğalgaz ve 904.449,44 TL su tüketimi için gecikme cezası/faizi ödenmesine sebep olmuştur.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Giderlerin gerçekleştirilmesi için gerekli onayların alınması ve belgelerin düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması durumunda, öncelik sırasına göre ödemelerin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. İdare, bu durumu kabul etmiş ve düzeltici işlemlere başlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, elektrik, su ve doğalgaz bedellerinin zamanında ödenmemesi, ek mali yükümlülüklere yol açtığı için, bu tür yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bazı Mal ve Hizmet Alımına Ait Faturaların Zamanında Ödenmemesi Nedeniyle Gecikme Cezası Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bazı elektrik, su ve doğalgaz tüketim faturalarının zamanında ödenmemesinden dolayı borçların oluştuğu ve bu borçlara ilişkin gecikme zammının/faizinin bütçeden ödendiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesine göre; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesine göre; bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Yine aynı Kanun’un “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesine göre ise; ödeme emri belgesine bağlandığı halde ödenemeyen tutarlar, bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınır ve buradan ödenir. Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.
Yukarıda mezkur mevzuat hükümlerinden, kamu kaynağının kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu, giderlerin gerçekleştirilmesinin harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanacağı, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği, ancak ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faizi gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, İdarenin bazı elektrik, su ve doğalgaz tüketim faturalarını zamanında ödememesi sebebiyle, fatura tutarlarıyla birlikte, ek olarak; elektrik tüketimine ait 624.567,05 TL, doğalgaz tüketimine ait 171.135,34 TL ve su tüketimine ait 904.449,44 TL gecikme cezası/faizi ödemesinde bulunulduğu tespit edilmiştir.
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından sarf olunan elektrik, su ve doğalgaz bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme cezası ve faiz gibi ek mali müeyyidelere maruz kalındığından, yükümlülüklerin zamanlı olarak yerine getirilmesi konusunda gerekli önlemlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.