|
ÖZET: İşyeri açma ve çalışma ruhsatı gerektirmeyen bazı işyerleri için emlak vergisinin mesken üzerinden tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bina vergisinin ödenmesi gereken mükellefleri ve vergi oranlarını belirlemektedir. Özellikle, büyükşehir belediye sınırlarında bu oranların artırımlı olarak uygulanması öngörülmektedir. Ancak, ruhsat muafiyeti bulunan işyerlerinin emlak vergisi beyannamelerinin mesken olarak verilmesi, bu yerlerin vergi yükümlülüklerinin düşmesine yol açmaktadır.
Yapılan incelemelerde, avukatlık büroları ve mali müşavirlik hizmeti sunan işyerleri gibi ruhsat muafiyeti olan 42 işyerinden 13’ünün emlak vergisi beyannamesinin mesken olarak verildiği belirlenmiştir. Bu durum, ilgili idarenin bu işyerlerinden alması gereken vergilerin beklenenden daha düşük olmasına neden olmaktadır. İdarenin bu işyerleriyle olan ilişkileri sınırlı olduğundan, vergi tahsilatında kayıplar yaşanmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli önlemleri almayı planlamaktadır. Emlak vergisi tarh, tahakkuk ve tahsilat süreçlerinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi, idarenin gelir kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Alma Zorunluluğu Bulunmayan Bazı İşyerlerine Emlak Vergisi Tahakkukunun Mesken Üzerinden Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan işyerlerinin büyük bir kısmından emlak vergisinin, mesken üzerinden tahakkuk ve tahsil edildiği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, bina vergisini; binanın malikinin, varsa intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği ifade edilmiş; Kanun’un “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinde ise, bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu, bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde;
“Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir:
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur.)
hükümlerine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun hükümlerinden muaf tutulan avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, diş tabipleri gibi işyerlerinden örnek olarak seçilen 42’sinin 13’ünde emlak vergisi beyannamelerinin mesken olarak verildiği ve bu nedenle söz konusu yerlere işyeri üzerinden değil mesken üzerinden emlak vergisi tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu yerlerin İdareden ruhsat alma zorunluluğu bulunmadığından İdare ile ilişkileri diğer işyerlerine göre daha sınırlı olmaktadır. Bu nedenle İdarenin bu yerlerden elde etmesi gereken vergiler, olması gerekenden daha düşük tutarlı olmaktadır.
Kamu İdaresince, bulguda belirtilen tespitlere yönelik çalışmaların başlatılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından gerekli saha çalışmalarının yapılarak emlak vergisi tarh, tahakkuk ve tahsilinin mevzuata uygun olarak yapılması ve İdarenin gelirlerinde meydana gelen kaybın giderilmesi gerekmektedir.