|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediye sınırları içinde bir iş yerinin açılması için iş yeri açma izni harcı ödenmesi gerekmektedir. İlgili yönetmelik, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve bu tür iş yerlerinin kapatılacağını belirtmektedir.
İlçe sınırları içinde faal iş yeri sayısının 20.741 olduğu bildirilmiştir. Ancak, ruhsat alma zorunluluğu olmayan iş yerleri çıkarıldığında, 17.829 iş yerinin ruhsat alması gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi’nden alınan verilere göre, yalnızca 6.737 iş yeri ruhsat almıştır. Bu durumda, 11.092 iş yerinin ruhsatı bulunmamaktadır. Kamu İdaresi, ruhsat almadan faaliyet gösteren iş yerleri hakkında gerekli yasal işlemleri sürdürdüğünü ve bu iş yerlerinin kontrol altına alınması için tespitlerin yapılması gerektiğini vurgulamıştır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin sınırları içerisinde yer alan bazı işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulundukları görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek ve gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde ise belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının iş yeri açma izni harcına tabi olduğu ifade edilmektedir.
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in, “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı; iş yerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı; iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan iş yerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki hükümler kapsamında, Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren iş yeri sayısına ilişkin olarak Vergi Dairesi Müdürlüğünden bilgi talep edilmiş olup; ilçe sınırları içerisinde faal iş yeri sayısının 20.741 adet olduğu bildirilmiştir. Bu işyeri sayısı içerisinden avukatlıkbüroları, eczaneler, doktor muayenehaneleri, muhasebe büroları, özel eğitim kurumları, noterler gibi Belediyeden ruhsat alma zorunluluğu olmayan iş yerleri çıkarıldığında 17.829 adet işyerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almış olması gerekmektedir.
Kamu İdaresinden alınan verilere göre ise; Belediye sınırları içerisinde İdareden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alan işyeri sayısı 6.737’dir. İdareden ruhsat alması gereken faal işyeri sayısının 17.829 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ruhsat verilen 6.737 adet iş yeri dışında geriye kalan 11.092 adet iş yerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösteren iş yerleri hakkındaki gerekli yasal işlemlerin ivedilikle yapılmaya devam edildiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, söz konusu harç gelirlerinden mahrum kalınmaması ve iş yerlerinin Kamu İdaresinin kontrolü dışında faaliyet göstermesini engellemek için, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan iş yerleri hakkında gerekli tespitlerin yapılması sağlanmalıdır.