|
ÖZET: İmar programlarının mevzuatta belirtilen süre içinde hazırlanmadığı için, tasarrufu kısıtlanmış bina ve arsalara yönelik emlak vergisinin 1/10 oranında uygulanmaya devam ettiği tespit edilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür mülkler için emlak vergisinin, kısıtlamanın sürdüğü süre boyunca 1/10 oranında tahsil edileceğini belirtmektedir. İmar planlarının kesinleştiği tarih sonrası, ilgili imar programlarının hazırlanmasıyla birlikte emlak vergisi uygulamasının durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır.
İmar Kanunu’na göre, imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde 5 yıllık imar programlarının hazırlanması zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, bu süre zarfında imar programlarının tamamlanmadığı ve kısıtlı emlak vergisi uygulamasının, imar planları kesinleşmeden başlatıldığı görülmüştür. Kamu İdaresi, imar planlarının onaylanma süreçlerinin farklılık gösterdiğini belirtse de, Doğu ve Batı Planlama Bölgeleri için kısıtlı emlak vergisi uygulamasının süregeldiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, kamu idaresinin imar programlarını zamanında hazırlaması ve emlak vergisi uygulamalarını mevzuata uygun hale getirmesi gerekmektedir. Bu durum, hem hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İmar Programlarının Mevzuatta Öngörülen Süre Zarfında Hazırlanmaması Nedeniyle 1/10 Oranında Emlak Vergisi Uygulamasına Devam Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresince imar programlarının mevzuatta öngörülen süre zarfında hazırlanmaması nedeniyle, tasarrufu kısıtlanmış bina ve arsalara ilişkin emlak vergisinin 1/10 oranında uygulanmaya devam edildiği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Ödeme süresi” başlıklı 30’uncu maddesinde; kanunlar veya diğer mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa veya araziye ilişkin olarak emlak vergisinin, kısıtlamanın devam ettiği süre zarfında 1/10 oranında uygulanacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Kanun’un ilgili hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik’in 2’nci maddesinde ise, imar planlarında, resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrılmış olması sebebiyle üzerinde inşaat yapılmasına izin verilmeyen arsalar ile esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyen binaların tasarrufu kısıtlanmış sayılacağı; bu hallerde kısıtlı vergilemenin, imar planının kesinleştiği tarihi izleyen yılbaşından itibaren yapılacağı; kısıtlamanın, ilgili arsa veya binanın bulunduğu alan imar programına alınıncaya (imar programının kesinleştiği tarihe) kadar devam edeceği ifade edilmiştir.
Ayrıca, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İmar programları, kamulaştırma ve kısıtlılık hali” başlıklı 10’uncu maddesinde; imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 3 ay içerisinde bu planları tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarının hazırlanacağı; aynı Kanun’un “İmar planlarında umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerler” başlıklı 13’üncü maddesinde ise imar planlarında umumi hizmetlere ayrılan yerlerden imar programına alınanlara ilişkin olarak emlak vergisi ödemesinin durdurulacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, imar planlarında umumi hizmete ayrılan ve dolayısı ile mevzuat gereği tasarrufu kısıtlanan bina ve arsalara ilişkin olarak emlak vergisi; imar planlarının kesinleştiği tarihi izleyen yılbaşından itibaren 1/10 oranında tahsil edilecek, imar planlarının tatbikine ilişkin imar programlarının hazırlanmasından itibaren ise emlak vergisi uygulaması durdurulacaktır. İmar programları ise ilgili imar planlarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 3 ay içerisinde hazırlanacaktır. Dolayısı ile mevzuat 1/10 oranında emlak vergisi uygulamasını, imar planlarının kesinleşme tarihinden bu planlara ilişkin programların hazırlanmasına kadar geçecek 3 aylık dönem için öngörmüştür.
Yapılan incelemede, mevzuatta imar planlarının uygulanmasına ilişkin olarak 3 aylık zaman zarfında hazırlanması öngörülen imar programlarının tamamlanmadığı ve imar planı kesinleşmeden tasarrufu kısıtlanmış bina ve arsalara ilişkin olarak 1/10 oranında emlak vergisi uygulamasına başlandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar planlarının doğu, batı ve merkez olmak üzere üç etapta hazırlandığı, bu planların onaylanma ve kesinleşme süreçlerinin farklı olduğu, Ortahisar İlçesi Doğu Planlama Bölgesi 1. Etap 1/1000 ölçekli Revizyon + İlave Uygulama İmar Planı, en son yapılan itirazlarla birlikte 11.03.2020 tarihinde, Ortahisar İlçesi Batı Planlama Bölgesi 3. Etap 1/1000 ölçekli Revizyon + İlave Uygulama İmar Planı en son yapılan itirazlarla birlikte 11.12.2020 tarihinde kesinleştiği ancak Merkez Planlama Bölgesi 2. Etap 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Revizyon + İlave Uygulama İmar Planı Trabzon İdare Mahkemesinin 2021/1481 sayılı Kararı ile iptal olduğu için kesinleşmesinin geciktiği, merkez bölgesinin imar planı henüz kesinleşmediği için 5 Yıllık İmar Programının hazırlanamadığı ifade edilmiştir. Ancak, Doğu ve Batı Planlama Bölgelerine ilişkin imar planlarının kesinleşme tarihlerinin öncesinden beri birçok taşınmaz için kısıtlı emlak vergisi uygulandığı görülmektedir. Bu durumda imar planının kesinleşmesini takip eden yılın başında uygulanması gereken kısıtlı emlak vergisinin planlar kesinleşmeden ve mevzuatta öngörülenden daha uzun süreli uygulandığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından, imar programlarının süresinde yapılması ve emlak vergisi uygulamasının mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir.