|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin yapım işlerini, doğrudan temin parasal limitlerinin altında kalacak şekilde parçalara bölerek gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, ihale usullerinin temel ilkelerini belirlerken, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, doğrudan temin yöntemi, belirli limitler dahilinde ihtiyaçların karşılanmasına olanak tanırken, bu limitlerin aşılması durumunda ihale yoluyla alım yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Denetim bulgularında, aynı yapım işinin, doğrudan temin limitleri dahilinde parçalara ayrılarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nda yer alan temel ilkelerin ihlaline yol açmaktadır. Doğrudan temin yönteminin amacı, günlük ihtiyaçların hızlı ve ekonomik bir şekilde karşılanmasını sağlamak iken, bu tür uygulamalar bu dengeyi bozmakta ve yasal düzenlemelere aykırı bir durum yaratmaktadır. Kamu İdaresi, belirtilen bulgular doğrultusunda hareket edeceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, belirlenen parasal limitlerin üzerindeki ihtiyaçların, Kanun’da öngörülen ihale yöntemleriyle karşılanması gerektiği ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması gerektiği önem arz etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Yapım İşlerinin Kısımlara Bölünmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İhale yapılmak suretiyle karşılanması gereken yapım işlerinin doğrudan temin parasal sınırının altında kalacak şekilde parçalara bölünerek gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’sini, diğer idarelerin 207.453,00 TL’sini aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Anılan Kanun’a dayanılarak çıkarılan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapilacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ifade edilmiştir.
Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü değil özel bir alım yöntemidir ve idare ihtiyaçlarını belli limitler dâhilinde bu yöntemle karşılayabilir. Bu limitin aşılacağının tespit edildiği durumlarda ise ihtiyacın ihale yoluyla giderilmesi gerekmektedir.
Doğrudan teminle gerçekleştirilen alımlar üzerinde yapılan incelemelerde; aynı yapım işi ihalesi içinde yer alması gerektiği halde aynı mahalde gerçekleştirilen yapım işlerinin doğrudan temin limitleri dahilinde parçalara bölündüğü tespit edilmiştir.
Doğrudan temin yöntemine ilişkin düzenlemeler, sınır değerin altındaki günlük ihtiyaçların hızlı şekilde karşılanması ile ekonomik olarak karşılanması arasında denge kurmayı esas almaktadır.
İdare tarafından aynı kapsamda ihale edilebilecek işlerde, kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d bendinde belirtilen parasal limitlerin altında kalmak suretiyle doğrudan temin yönteminin kullanılması 4734 sayılı Kanun’da belirtilen uyulması gereken temel ilkelerin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir.
Kamu İdaresince, bulguda belirtilen tespitlere uygun hareket edileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, belirlenen sınır değerlerin üzerindeki ihtiyaçların yine Kanun’da öngörülen ihale yöntemleriyle karşılanması ile Kanun’un temel ilkelerine uygun olacak şekilde işlemlerin tesis edilmesi ve Kamu İdaresi tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması prensibine uygun hareket edilmesi gerekmektedir.