|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin muhasebe kayıtlarında, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’na kaydedilen 150 adet tüketim malzemesinin, kullanılmadığı halde 630 Giderler Hesabı üzerinden giderleştirildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 116. maddesi, bu hesapların nasıl işlemesi gerektiğini net bir şekilde belirlemektedir. Buna göre, satın alınan veya üretilen malzemeler, maliyet bedelleri ile ilgili hesaba borç kaydedilmeli ve tüketim amacıyla ilgili birimlere verilen malzemeler, 630 Giderler hesabına borç olarak kaydedilmelidir.
Taşınır Mal Yönetmeliği de, taşınırların çıkış işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini düzenlemekte ve muhasebe birimine bildirilmesi gereken prosedürleri açıklamaktadır. Bu yönetmelik çerçevesinde, malzemelerin kayıtlardan çıkarılması gereken durumlar detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Ancak, ilgili durumlar gerçekleşmeden malzemelerin kayıtlardan çıkarılması, kurumun envanteri ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk yaratmakta ve bu da mali tabloların hatalı görünmesine neden olmaktadır. Yapılan incelemelerde, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’ndaki malzemelerin, kullanılma durumuna bakılmaksızın kayıtlardan çıkarıldığı gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, bu muhasebe işlemlerinin mevzuata uygun olarak düzeltileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, dönem sonunda envanterde tüketilmeyen malzemelerin bulunması, mali tablolarda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nın eksik, 630 Giderler Hesabı’nın ise fazla görünmesine yol açmaktadır. Bu nedenle, tüketim malzemelerinin mevzuata uygun şekilde kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. |
BULGU: İlk Madde ve Malzemeler Hesabına Kaydedilen Tüketim Malzemelerinin Tüketilmediği Halde Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılı muhasebe kayıtlarında 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilen tüketim malzemelerinin tüketilmediği halde 630 Giderler Hesabı kullanılarak giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 116’ncı maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının işleyişi ve kayıtların nasıl yapılması gerektiği ayrıntılı biçimde ifade edilmiştir. Buna göre; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Ayrıca tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemeler bu hesaba alacak, 630- Giderler hesabına borç kaydedilir.
Diğer taraftan Taşınır Mal Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde çıkışların tüketim, bağış, satış, devir yöntemleriyle yapılması gerektiği ifade edilmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde;
“(1) Taşınır kayıt yetkilileri tarafından, kamu idarelerinin muhasebe kayıtlarında ilgili stok ve maddi duran varlık hesaplarında izlenen taşınırlardan; satınalma suretiyle edinilenlerin giriş işlemleri ile değer artırıcı harcamalar için düzenlenen Varlık İşlem Fişlerinin bir nüshası ödeme emri belgesi ekinde, muhasebe birimine gönderilir. Diğer şekillerde edinilen taşınırların girişleri ve maddi duran varlık hesaplarında izlenen taşınırların çıkışları için düzenlenen Varlık İşlem Fişlerinin birer nüshasının, düzenleme tarihini takip eden en geç on gün içinde ve her durumda malî yıl sona ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesi zorunludur.
(■■■)
(3) Muhasebe kayıtlarında “150- İlk Madde ve Malzemeler Hesabı”nda izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen Varlık İşlem Fişleri muhasebe birimine gönderilmez. Bunların yerine, kamu idarelerinde aylık dönemler itibarıyla tüketim malzemelerinin Taşınır II. Düzey Detay Kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesi, ilgili dönemi takip eden dönemde, son dönem listesi ise en geç yılın son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderilir. Bu sürelerde değişiklik yapmaya Bakanlık yetkilidir.
(4) Muhasebe yetkilileri, taşınır giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin olarak kendilerine gönderilen Varlık İşlem Fişlerinde gösterilen tutarları Taşınır II. Düzey Detay Kodu itibarıyla ilgili hesaplara kaydeder.” hükmüne yer verilmiştir
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, giriş kaydı yapılan mal ve malzemelerin muhasebe kayıtlarından hangi hallerde çıkarılacağı ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Genel itibariyle tüketilmek amacıyla ilgili birimlere gönderilen ya da kırılma bozulma vb. suretiyle tüketilemeyecek duruma gelen ya da hurdaya ayrılan ilk madde ve malzemeler kayıtlardan çıkarılmaktadır. Ancak ilgili maddede bahsedilen hususlar gerçekleşmeden hesaplardan çıkış yapılması veya bu hususlar gerçekleşmesine rağmen çıkış yapılmaması kurumun ambarında bulunan stoklar ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk olmasına neden olmaktadır. Bu durum kurum için risk oluşturmakta aynı zamanda da mali tabloların hatalı olmasına sebep olmaktadır.
Yapılan incelemede, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alan mal ve malzemelerin, kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın aynı gün içerisinde kayıtlardan çıkartıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu olan muhasebe işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak dönem sonunda İdarenin envanterinde olup tüketilmeyen malzemeler olması sebebiyle mali tablolarda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı eksik 630 Giderler hesabı fazla görünmektedir. Tüketim malzemesi olarak kayıtlara giren mal ve malzemelerin mevzuata uygun olarak çıkış işlemlerinin yapılması gerekmektedir.