|
ÖZET: Belediyenin haczedilemeyen gelirlerinin ayrı banka hesaplarında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Haczedilebilen gelirler ile vergi, resim ve harçlar gibi haczedilemeyen gelirlerin aynı hesapta tutulması, bu gelirlerin kaynağını belirlemeyi zorlaştırmaktadır. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, belirli gelirlerin haczedilemeyeceğini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, 5779 sayılı Kanun da bu tür gelirlerin vergi hükmünde olduğunu ifade etmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin bankalarda on bir adet hesabı bulunduğu, ancak haczedilemeyen gelirlerin ayrı bir hesapta tutulmadığı görülmüştür. Bu durum, haczi kabil olan ve olmayan gelirlerin karışmasına yol açmakta ve haczedilemezlik hakkının kaybedilmesine neden olabilmektedir. İcra hukukunda haczedilemezlik kuralı istisnai bir durumdur ve kamu idarelerinin bu hakları koruması, kamu hizmetlerinin aksamaması açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, belediyenin haczedilemeyen gelirleri ile haczi mümkün olan varlıkların ayrı hesaplarda izlenmesi gerekmektedir. Bu, kamu idaresinin mali güvenliğini sağlamak ve kaynakların amacına uygun kullanılmasını temin etmek açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Belediyenin Haczedilemeyen Gelirlerinin Ayrı Banka Hesabı Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin haczedilebilen gelirleri ile vergi, resim ve harçlar gibi haczedilemeyen gelirlerinin ayrı banka hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir.
19.06.1932 tarih ve 2128 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun “Haczi Caiz Olmayan Mallar ve Haklar” başlıklı 82’nci maddesi 1’inci bendinde, devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczolunamayacağı belirtilmiştir. Yine 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceği ifade edilerek Kamu İdaresinin haczi mümkün olmayan gelirleri sayılmıştır.
Öte yandan, 15.07.2008 tarih ve 26937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinde; “Bu Kanunda, il özel idareleri ve belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir.” denilerek bu gelirlerin de haczedilemez belediye gelirleri olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin bankalar nezdinde çeşitli adlar altında toplam on bir adet hesabının bulunduğu, ancak sözkonusu hesaplarda bulunan haczedilemeyen gelirlerin ayrı hesapta tutulmayarak haczi kabil gelirlerle aynı hesaba yatırıldığı için bu hesaptaki bakiyenin vergi, resim ve harç gelirlerinden mi yoksa haczedilebilir gelirlerden mi oluştuğunun belirlenmesini imkânsız hale getirdiği görülmüş olup, borçlu Kamu İdaresince haczi kabil olmayan paralar ile haczi mümkün olan paraların aynı hesapta toplanmasının ve birbirine karıştırılmasının haczedilemezlik hakkından feragat olarak kabul edileceği değerlendirilmektedir. İcra hukukunda haczedilemezlik kuralı istisna olup 5393 sayılı Kanun’da belirtilen hükmün, kamu hizmeti gören ve tüzel kişiliğe haiz kamu idareleri için hukuk devletinde bir güvence oluşturmayı amaçladığı açıktır. Belediyeler tüzel kişilikleri sebebiyle genel hukuk ilkeleri kapsamında hak ve borçlara ehil olma ehliyetine sahipken, kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları nedeniyle de kanunen yapmakla yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin aksamaması için borçları noktasında belirli malvarlıklarının haczi mümkün olmamaktadır.
Bu itibarla, söz konusu güvencenin tesis edilebilmesi için Belediye tarafından haczedilemeyen gelirler ile haczi mümkün varlıkların ayrı hesaplarda izlenmesi ve hesaplardaki bu paraların amacı dışında kullanılmasının engellenmesi gerekmetkedir.