|
ÖZET: Yapı ruhsatı olmadan inşa edilen binalara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri sınırları içinde, ruhsat alınmadan kullanılan bazı yapılar için emlak vergisi alınmamaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı inşaatların tespit edilmesi durumunda, belediyeler veya valilikler tarafından gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmektedir. Buna göre, ruhsatsız binaların mühürlenmesi ve yıkılması gibi süreçler öngörülmektedir.
Emlak Vergisi Kanunu’na göre, bina maliklerinin emlak vergisi ödemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yapı ruhsatı olmadan kullanılan binalarda, tapu kayıtlarında mal sahibi görünmese bile, bu binalara malik gibi tasarruf edenlerin vergi mükellefi olduğu ifade edilmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, ruhsatı olmayan yapılar için emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu konuda gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, geçmiş yıllarda ruhsat alınmadan inşa edilen birçok yapı bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu binalara yönelik emlak vergisi tahakkuk işlemlerinin bir an önce başlatılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapı Ruhsatı Olmayan Binalardan Emlak Vergisi Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yer alan ve yapı ruhsatı alınmadan kullanılan bazı binalara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edilerek, yapının mühürleneceği ve inşaatın derhal durdurulacağı, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde; Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalarda tapu kayıtlarında bina maliki gözükmese dahi binaya malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemesi gerekmektedir.
Şöyle ki; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden; yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binaların da emlak vergisine tabi olduğu ve bu binalara malik gibi tasarruf edenlerin emlak vergisini ödemesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdare sınırları içerisinde yapı ruhsatı bulunmadığı için yapı tatil zaptı düzenlenen ve encümen tarafından ceza tahakkuk ettirilen yapılar için Mali Hizmetler Birimi tarafından emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusunda gerekli işlemlerin yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip ve tahsil işlemleri gerçekleştirilen emlak vergisine yönelik mücavir alan sınırları içerisinde geçmiş yıllarda da yapı ruhsatı alınmadan inşa edilen birçok yapı olduğu düşünüldüğünde söz konusu vergi mükellefiyetine yönelik tarh ve tahakkuk işlemlerine ivedilikle başlanması gerekmektedir.