|
ÖZET: Kamulaştırma işlemleriyle ilgili emlak vergisinin takibi konusunda önemli bir eksiklik tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesi, kamulaştırmalar hakkında tapu idaresinden bilgi almadığı gibi, tapu idaresi de bu bilgileri belediyeye iletmemiştir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, kamulaştırma işlemlerinin ve mülkiyet değişikliklerinin ilgili belediyelere bildirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu durum, emlak vergisi gelirlerinin güvence altına alınması açısından kritik öneme sahiptir.
Kamulaştırma işlemleri sırasında, taşınmazların vergi ilişkisi açısından durumlarının tapu dairesi tarafından ilgili vergi dairesine bildirilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, Eşme Belediyesi dışındaki kamu kurumlarının kamulaştırma bilgilerini düzenli olarak belediyeye iletmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, emlak vergisi tahsilatında sorunlara yol açabilir. Sonuç olarak, tapu idaresinin, kamulaştırma ve emlak vergisi süreçleriyle ilgili olarak belediyeleri zamanında ve sistemli bir şekilde bilgilendirmesi gerekmektedir. Bu bilgilendirme, TAKBİS sistemi gibi teknolojik altyapılar kullanılarak gerçekleştirilmelidir. Ayrıca, belediyelerin de bu bilgilerin takibini yaparak gerekli önlemleri alması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kamulaştırılan Yerlerle İlgili Emlak Vergisinin Tapu Müdürlüğü Nezdinde Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırmaların tapu idaresi tarafından Belediyeye bildirilmediği, İdare tarafından da herhangi bir bilgi talebinde bulunulmadığı görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, belediyeler tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergisini güvence altına almak amacıyla, tapu idarelerine; kamulaştırma işlemleri ve devir gibi mülkiyet değişimlerini ilgili belediyeye bildirme zorunluluğu getirmiştir. Bu zorunluluk bir vergi güvenlik önlemidir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10’uncu maddesinde; kamulaştırma kaynaklı tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmayacağı; ancak, tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildireceği hükme bağlanmıştır.
2942 sayılı Kanun’un “Vergilendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde ise;
“Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.” denilmektedir.
Diğer yandan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde,
“Bu Kanun’un 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlâk vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Emlâkin bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.” hükmü bulunmaktadır.
1319 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde; bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmıştır. Ayrıca, Kanun’un 37’nci maddesine göre bu Kanun’da geçen “Vergi dairesi” tabiri, belediyeleri ifade etmektedir.
Yapılan incelemede; Belediye mücavir alan sınırları içinde Eşme Belediyesi haricindeki kamu kurumları tarafından kamulaştırma işlemi yapılmasına rağmen bu bilgilerin düzenli olarak Belediyeye gönderilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusunda gerekli işlemlerin yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak tapu idaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vergisi Kanunu kapsamındaki işlemler konusunda ilgili belediyeleri bilgilendirmesi; ilgili mevzuatı çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın TAKBİS sistemi kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanılarak sistemli ve zamanlı olması ve Belediye tarafından bilgilendirme ve paylaşım takibinin yapılması gerekmektedir.