|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından sunulan sosyal yardımlarda belirleyici kriterlerin eksik olduğunu ortaya koymuştur. Yardım alacak kişilerin tespitinde objektif unsurların kullanılmadığı anlaşılmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin sosyal hizmet ve yardım yapma yetkisini tanımakta olup, bu yardımların dar gelirli, yoksul ve muhtaç bireylere ulaşması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, belediyelerin yönetmelik çıkarma yetkisi, sosyal yardımların düzenlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
Sosyal yardımların şeffaf ve adil bir şekilde dağıtılabilmesi için, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde kullanılacak kriterlerin ve belgelerin net bir şekilde tanımlanması gerekmektedir. Her yardım başvurusunda ayrı kriterler belirlemek yerine, bir yönetmelik aracılığıyla hangi belgelerin ve kriterlerin dikkate alınacağı belirlenmeli ve bu kriterler öncelik sırasına göre puanlanmalıdır. Bu yaklaşım, sosyal yardımların daha etkili ve adil bir şekilde dağıtılmasını sağlayacaktır. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’na göre, kamu idarelerinin mali konularda düzenleyeceği yönetmelikler, Sayıştay’ın görüşü alınarak yürürlüğe girmelidir. Bu bağlamda, sosyal yardım yönetmeliği, belediyenin meclisinde alınacak kararlar doğrultusunda ve ilgili mevzuatlara uygun olarak hazırlanmalı, böylece ihtiyaç sahiplerine yönelik yardımların etkin bir şekilde sunulması sağlanmalıdır. |
BULGU: Sosyal Yardım Süreçlerini Detaylandıran Bir Düzenlemenin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından yapılan sosyal yardımlar için belirleyici kriterlerin bulunmadığı ve yardım yapılacak kişilerin tespitinde objektif ayırıcı unsurların belirlenmediği görülmüştür.
Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun’un “Görev ve Sorumluluk” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendinde Belediyelerin, mahalli müşterek nitelikte olması kaydıyla sosyal hizmet ve yardım yapacağı ve yaptıracağı belirtilmiştir. “Belediyelerin Giderleri” başlıklı 60’ıncı madenin (i) bendinde ise; dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar belediyelerin giderleri arasında sayılmıştır.
Ayrıca, Anılan Kanun’un, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (b) bendinde, belediyeye, yetkili olduğu konularda yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiş ve “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (m) bendinde de; Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek meclisin görevleri arasında sayılmıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere, sosyal yardımlar belediyelere Kanun ile verilen görev ve sorumluluklar içinde sayılmış olup, yapılan yardımların belirli kriterler dahilinde, ihtiyaç sahibi kişilere ulaştırılacak biçimde, şeffaf ve toplumun tüm kesimlerine eşit mesafede durularak yapılması ve yardım yapılacak kişilerin seçiminin objektif kriterlere ve bu kişilerin muhtaçlık durumlarını tevsik edecek belgelere dayanması gerektiğinden, buradaki uygulamada olduğu gibi her bir yardım başvurusunda ayrı ayrı kriter tespit ederek alınan encümen kararına göre yardımların yapılması yerine, Yönetmelik’le, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde yetkililerce hangi belge ve objektif kriterlerin aranacağının ve bu kriterlerin öncelik sıralamasına göre puanlanmasının belirlenmesi sosyal yardımların eşit ve adaletli bir şekilde ulaştırılması için önem arz etmektedir.
Öte yandan, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 27’nci maddesine göre, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, Sayıştay’ın istişari görüşü alınarak yürürlüğe konulması gerekmekte olup, söz konusu düzenleme ile Sayıştay’ın istişari görüşü, mali konularda düzenlenecek yönetmelik ve yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerin yürürlüğe girme şartı olarak belirlenmiştir.
Bu itibarla, Belediyenin görev ve sorumlulukları arasında sayılan ve ihtiyaç sahiplerine yapılan sosyal yardım kriterlerinin belirlenebilmesi için düzenlenen sosyal yardım yönetmeliğinin öncelikle kendi meclislerinde alınacak karar doğrultusunda ilgili mevzuatlara uygun olarak hazırlanması ve sosyal yardımların bu çerçevede yapılması gerekmektedir.