|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, belediyenin personel temin ettiği şirketin hakedişlerinin eksik yatırılması nedeniyle vergi ve prim borçlarının sürdürülemez bir seviyeye ulaştığı belirlenmiştir. Bu durum, şirketin toplam vergi ve prim borcunun 261.390.273,49 TL’ye çıkmasına ve bu tutarın yaklaşık 100.000.000,00 TL’sinin gecikme faizi olmasına yol açmıştır. Belediyenin şirkete olan borcu ise 208.607.387,57 TL olarak tespit edilmiştir. Borçların yıllar içinde sürekli artması, bütçe yetersizliğinden kaynaklanmakta ve bu durum, şirketin mali durumunu olumsuz etkilemektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, kamu idarelerinin ödemeleri, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmelidir. Ancak, İdare tarafından personel şirketine yapılan eksik hakediş ödemeleri, vergi ve sosyal güvenlik primlerinin zamanında ödenememesine neden olmuştur. Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı, idarelerin sorumluluğundadır ve bu bağlamda bütçenin yönetimi büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, belediyenin vergi ve prim borçlarının yapılandırılması ve şirketin hakedişlerinin zamanında ödenmesi, sürdürülebilir bir mali yapı için gereklidir. Bu önlemler, şirketin mevcut borç yükünden kurtulmasını sağlayarak, mali istikrarın sağlanmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Belediye Tarafından Personel Şirketine Ödenmesi Gereken Hakedişlerin Eksik Yatırılması Sebebiyle Şirketin Vergi ve Prim Borcunun Sürdürülemez Hale Gelmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapılan incelemelerde İdarenin personel temin ettiği sermayesinin tamamı İdareye ait olan şirketinin hakkedişlerinin eksik yatırılması sebebiyle şirketin vergi ve prim borçlarının sürdürülemez hale geldiği gecikme faizlerinin bile ödenmesinde güçlükler yaşandığı tespit edilmiştir.
İdarenin personel temin ettiği şirketin güncel vergi ve prim borcu toplamı 261.390.273,49 TL olup bu tutarın 100.00.000,00 TL’ye yakını gecikme faizidir. Belediyenin ise şirkete borcu 208.607.387,57 TL dir. Ayrıca borç yıllar itibarıyla sürekli artmaktadır. Bu durum İdarenin şirketine personel maaşları için ödenmesi gereken hakkedişlerin eksik yatırılmasından kaynaklanmakta olup asıl borcun kaynağı İdarenin bütçe yetersizliğidir. Bu durum İdarenin şirketinin vergi ve prim borçlarının olmasına sebebiyet vermekte şirketin mali gücüyle bu borçların faizlerinin bile ödenmesi mümkün gözükmemektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesi uyarınca; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerekmektedir.
Madde hükmünde vergi, sosyal güvenlik primi gibi ödenmemesi halinde bütçeye ek yük getirecek borçlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen İdare tarafından personel şirketine yapılan hakkediş ödemelerinin eksik yapılmasıyla vergi ve sosyal güvenlik primlerinin ödenemediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde; Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır”. Denilmektedir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere İdarelerin bütçelerini kullanırken kamu kaynaklarını koruyacak şekilde mali yönetimlerini planlamaları gerekmekte olup bütçeye gecikme faizi veya cezası gibi ek yük getirecek işlemlerden de kaçınılmalıdır.
Sonuç olarak İdare tarafından vergi ve prim borçlarının ana paralarının yapılandırmaları yapılarak bütçeye ek yük getirmesi engellenmeli ve İdarenin şirketine olan hakkedişlerin ve geçmiş borçlarının ödenerek şirketin sürdürülemez vergi ve prim borçlarından arındırılması gerekmektedir.