|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin mücavir alanlarında sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile ilgili geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediğini ve tahsilat yapılmadığını ortaya koymaktadır. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 22. maddesi, geçiş hakkının kamu ve özel mülkiyet alanlarında elektronik haberleşme altyapısının kurulması ve bakımını kapsadığını belirtmektedir. Ayrıca, 25. maddeye göre geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasındaki sözleşmelerin serbestçe yapılabileceği ifade edilmektedir.
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve tahsilatına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Yönetmeliğin 8. maddesi, işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşmalarını serbestçe yapabileceğini, 9. maddesi ise geçiş hakkı ücretlerinin belirli bir tarifeyi aşamayacağını vurgulamaktadır. Bu çerçevede, belediyelerin mücavir alanlarındaki telekomünikasyon altyapısının durumu tespit edilerek, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve tahsilatın yapılması gerekmektedir. İncelemeler sonucunda, belediyenin gelir tarifesinde geçiş hakkı ücretlerine yer verilmediği ve bu nedenle tahsilatın yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek gerekli çalışmaların başlatılacağını bildirmiştir. Altyapı geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi ve tahsilat süreçlerinin düzenlenmesi, idarenin gelir kaybını önlemek adına önem arz etmektedir. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmediği ve herhangi bir tahsilat yapılmadığı görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Geçiş hakkı” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.” hükmü yer almaktadır. Adı geçen Kanun’un 25’inci maddesinde ise geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasındaki sözleşmenin mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşulu ile serbestçe yapılabileceği belirtilmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve Geçiş Hakkı Sağlayıcısı; geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler. Ayrıca “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesi bulunmaktadır.
İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde belediye mücavir alanları içinde kalan yerlerde bulanan telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinin durumlarının tespit edilerek geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve buna göre tahsilatların yapılması belediyelerin görevidir.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verilmediği ve dolayısıyla da söz konusu gelir kaleminin takip ve tahsilinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katılındığı ve gerekli çalışmaların başlatılacağı ifade edilmiştir.
Bu kapsamda; İdarenin gelir kaybının önlenmesi için altyapı geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi, takip ve tahsil edilmesine yönelik düzenlemenin yapılması gerekmektedir.