|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin doğrudan teminle gerçekleştirdiği alımlarda bazı hatalı uygulamaların tespit edildiğini ortaya koymaktadır. Alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) sistemine kaydedilmediği ve bazı işlemlerin doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölünerek yapıldığı belirlenmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, doğrudan temin usulünün yalnızca belirli koşullar altında kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak, bazı işlerin ihale usulüyle yapılması gerekirken, doğrudan teminle parçalara bölünerek gerçekleştirildiği görülmüştür.
Ayrıca, doğrudan teminle yapılan alımların EKAP’a kaydedilmemesi de önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. 11 Temmuz 2023 tarihli tebliğ, bu alımların EKAP’a kaydedilerek bir kayıt numarası oluşturulmasını zorunlu kılmaktadır. Yapılan incelemelerde, parasal limitler dahilinde gerçekleştirilen alımlara ilişkin bilgilerin EKAP’a kaydedilmediği tespit edilmiştir. İdare, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici işlemleri yapacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, doğrudan teminle gerçekleştirilen alımların mevzuata uygun şekilde kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Doğrudan teminle yapılan alımların EKAP’a kaydedilmediği ve bazı alımların da doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölünerek yapıldığı görülmüştür.
A) İhale ile Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması
İdarenin yıl boyunca yaptığı bazı işlerin ihale usulü ile yapılması gerekirken doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölerek yaptığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinde,
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir. d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2024 yılı için bu tutar 622.756 TL olarak belirlenmiştir), diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını (2024 yılı için 207.453 TL olarak belirlenmiştir) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
“Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde,
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yapılan incelemede; Belediye tarafından 2024 yılında gerçekleştirilen araç kiralama, elektrik malzemesi alımları, bazı makine teçhizat alımlarının, bazı yapım işleri ile bakım onarım hizmetlerinin Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usulleri ile alınması gerekirken, kısımlara bölünerek Kanun’da özel alım usulü olarak belirtilen doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından, gerekli işlemlerin bulguda belirtilen şekilde mevzuata uygun olarak yerine getirileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla aynı nitelikte olan ve bütünlük sağlayan alımların, 4734 sayılı Kanun’da yer alan temel ihale usulleriyle gerçekleştirmesi ve doğrudan temin yönteminin Kanun’da belirtilen şartlara uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
B) Doğrudan Temin Alımlarının EKAP’a Kaydedilmemesi
Parasal limitler dahilinde doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilen satın alma işlemlerinin EKAP’a bildirilmediği görülmüştür.
11.07.2023 tarihli ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Doğrudan temin kaydının yapılması” başlıklı 5’inci maddesinde,
“(1) Alımlar, idareler tarafından EKAP’a kaydedilerek doğrudan temin kayıt numarası oluşturulur.
(2) e-fiyat teklifi alınmak suretiyle yapılacak alımlarda, alım konusuna ve/veya alıma teklif verecek gerçek veya tüzel kişilere ilişkin belirli kriter ve/veya teknik özelliklerin aranması durumunda, bu kriter ve/veya teknik özelliklerin yer aldığı şartname ve benzeri belgeler ile sözleşme imzalanacak alımlarda bunlara ilaveten sözleşme tasarısının da kayıt işlemi esnasında EKAP’a yüklenmesi gerekir.”
denilmektedir.
Yapılan incelemede; parasal limitler dahilinde doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilen satın alma işlemlerine ilişkin bilgilerin EKAP’a kaydedilmediği tespit edilmiştir.
İdare tarafından, gerekli işlemlerin bulguda belirtilen şekilde mevzuata uygun olarak yerine getirileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, doğrudan teminle yapılan alımların EKAP’a kaydedilmesi gerekmektedir.