|
ÖZET: Tahakkuk eden vergilerin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kalması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi gereğince, belediyenin gelir ve alacaklarının takibi ve tahsilinden belediye başkanı sorumlu tutulmuştur. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz bir şekilde tahsil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığını göstermektedir.
Özellikle çevre temizlik vergisi, arsa vergisi, emlak vergisi ve idari para cezaları gibi kalemlerde tahsilat oranları oldukça düşük seviyelerde kalmıştır. Örneğin, çevre temizlik vergisi için tahsilat oranı %33,63, idari para cezaları için ise %20,90 olarak belirlenmiştir. Bu durum, belediye gelirlerinin artırılması için acil önlemler alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Denetim sonuçlarına dayanarak, idare tarafından mükelleflerin bilgilendirilmesi ve tahsilat süreçlerinin iyileştirilmesi amacıyla etkin çalışmalar yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde elde edilmesi için yetkililerin mevzuata uygun hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahakkuk Eden Vergi ve Diğer Gelirlerin Tahsilat Oranının Düşük Düzeylerde Kalması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tahakkuk eden vergilerin tahsilat oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etme görevi belediye başkanına verilmiş ve bu konuda belediye başkanı asli sorumlu kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir. Yapılan incelemede aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bazı gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranı düşük kalmıştır.
Tablo 10: Tahakkuk Eden Vergi ve Diğer Gelirlerin Tahsilat Oranı Tablosu
| Gelirin Türü |
Devreden Gelir Tahakkuku |
2024 Yılı Tahakkuku |
Toplam Tahakkuk |
2024 Yılı Net Tahsilatı |
Tahsilattan Ret ve İadeler |
Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahsilat Oranı % |
| Çevre Temizlik Vergisi |
36.325.790,15 | 53.242.276,71 | 89.568.066,86 | 30.117.619,33 | 88.101,49 | 59.362.346,04 | 33,63 |
| Arsa Vergisi |
58.282.182,84 | 138.064.232,97 | 196.346.415,81 | 98.548.668,91 | 404.290,53 | 97.393.456,37 | 50,19 |
| Emlak Vergisi |
191.022.493,99 | 427.538.660,86 | 618.561.154,85 | 375.367.757,59 | 88.855,63 | 243.104.541,63 | 60,68 |
| İdari Para Cezaları |
107.633.620,76 | 118.294.315,91 | 225.927.936,67 | 47.213.115,84 | 159.743,68 | 178.555.077,15 | 20,90 |
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından mükelleflerin bilgilendirilmelerine ve tahsilatların arttırılmasına ilişkin gerekli çalışmaların daha etkin şekilde yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, belediye gelirlerinde tahsilat oranlarının yüksek düzeyde gerçekleşmesini sağlamak için kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takip ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir.