|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular sunmaktadır. İncelemeler sonucunda, amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, bu varlıkların muhasebe sistemine dahil edilmesi ve amortisman sürelerinin belirlenmesi Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.
Yapılan denetimlerde, belirli maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı ve bu durumun 2024 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine neden olduğu ortaya konmuştur. Belediyenin, amortisman defterinin düzgün çalışabilmesi için muhasebe yazılım firmasıyla iletişime geçtiği ve 2025 yılı sonuna kadar gerekli düzeltmeleri yapacağı ifade edilmiştir. Ancak, bu düzeltmelerin 2024 yılı mali tablolarındaki hatayı gidermeyeceği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, ilgili mevzuat çerçevesinde envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi varlıklar için uygun amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu durum, belediyenin mali raporlarının doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amortismana Tabi Bazı Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin maddi duran varlıklar hesaplarında kayıtlı amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25- Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri, mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişi de aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Belediyenin maddi duran varlıklarına ilişkin amortisman durumu aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 7: Maddi duran Varlıklar Amortisman Durum Tablosu
| Hesap Kodu |
Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 35.725,68 | 0,00 | 35.725,68 | |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 1.771.336,41 | 0,00 | 1.771.336,41 | |
| 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları | 10.253.368,11 | 0,00 | 10.253.368,11 | |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 98.986.759,84 | 382.536,72 | 98.604.223,12 | |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 1.019.932,29 | 576.350,51 | 443.581,78 | |
| 251.xx.20.05. | Otoparklar | 50.461,20 | 0,00 | 50.461,20 | |
| 251.xx.20.06. | Pazar Yeri | 422.400,00 | 21.120,00 | 401.280,00 | |
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 14.988.800,00 | 14.988.800,00 | 0,00 |
| 251.xx.20.08. | Umuma Ait Binalar | 37.583,00 | 0,00 | 37.583,00 | |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 545.796,13 | 1,00 | 545.795,13 | |
| 252.xx. 99.. | Diğer Binalar | 2.428.311,58 | 0,00 | 2.428.311,58 | |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 166.722.223,85 | 12.015.296,78 | 154.706.927,07 | |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 891.166,90 | 0,00 | 891.166,90 | |
| 252.xx.xx.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 2.596,00 | 0,00 | 2.596,00 | |
| 252.xx.xx.02.04 | Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları |
26.668,00 | 0,00 | 26.668,00 | |
| 252.xx.xx.02.05 | Mesleki Eğitim Merkezleri | 819.199,00 | 16.385,28 | 802.813,72 | |
| 252.xx.xx.04.10 | Müzeler,Sanat Galerileri | 35.400,00 | 0,00 | 35.400,00 | |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 4.769.396,80 | 20.889,60 | 4.748.507,20 | |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 3.705.774,40 | 0,00 | 3.705.774,40 | |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 1.269.257,57 | 0,00 | 1.269.257,57 | |
| 252.xx.xx.05.02 | Spor Salonları | 2.301,00 | 0,00 | 2.301,00 | |
| 252.xx.xx.06.01 | Turizm Kompleksi | 85.888,66 | 0,00 | 85.888,66 | |
| 252.xx.xx.07.99 | Diğer Binalar | 8.373,10 | 1,00 | 8.372,10 | |
| 252.xx.xx.09.05 | Dükkân ve İşyeri | 1.397.755,00 | 517.177,60 | 880.577,40 | |
| 252.xx.xx.10.01 | Hangarlar, Antrepolar, Silolar ve Depolar | 13.334,00 | 0,00 | 13.334,00 | |
| 252.xx.xx.12.02 | Atölyeler | 850.020,30 | 313.471,68 | 536.548,62 | |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 771.498,21 | 771.498,21 | 0,00 | |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri | 47.498,76 | 47.498,76 | 0,00 | |
| 253.02.03.. | Atölye Makineleri ve Aletleri | 639.293,80 | 419.674,06 | 219.619,74 | |
| 253.02.04.. | İş Makineleri ve Aletleri | 6.729.911,80 | 5.606.497,12 | 1.123.414,68 | |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 502.378,62 | 485.233,55 | 17.145,07 | |
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 412.166,57 | 199.354,42 | 212.812,15 | |
| 253.02.08.. | Etiketleme ve Numaralandırma Makineleri |
99.120,00 | 19.824,00 | 79.296,00 | |
| 253.02.09.. | Ayırma, Sınıflandırma Makineleri | 590,00 | 590,00 | 0,00 | |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler |
18.774,80 | 18.774,80 | 0,00 | |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları |
410.773,13 | 410.773,13 | 0,00 | |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 1.820.682,91 | 1.120.274,54 | 700.408,37 | |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri |
21.719,58 | 21.719,58 | 0,00 | |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler |
28.750,00 | 28.750,00 | 0,00 | |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri |
652.315,18 | 329.339,23 | 322.975,95 | |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 72.407,80 | 72.407,80 | 0,00 | |
| 253.03.08.. | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler |
40.200,24 | 40.200,24 | 0,00 | |
| 254.01.01.. | Otomobiller | 594.026,16 | 401.226,44 | 192.799,72 | |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 3.449.773,32 | 1.082.610,26 | 2.367.163,06 | |
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları | 7.771.605,68 | 5.591.473,24 | 2.180.132,44 | |
| 254.01.04.. | Arazi Taşıtları | 14,16 | 14,16 | 0,00 | |
| 254.01.05.. | Özel Amaçlı Taşıtlar | 4.762.073,69 | 2.874.160,57 | 1.887.913,12 | |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler | 24.190,00 | 24.190,00 | 0,00 | |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 5.600,00 | 5.600,00 | 0,00 | |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 347.467,76 | 347.467,76 | 0,00 | |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 38.842,40 | 38.842,40 | 0,00 | |
| 255.01.03.. | Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 1.498,60 | 1.498,60 | 0,00 | |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
5.796,60 | 5.796,60 | 0,00 | |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 133.996,79 | 133.996,79 | 0,00 | |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 857.416,33 | 838.766,43 | 18.649,90 | |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 388.888,55 | 361.683,38 | 27.205,17 | |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri | 25.240,00 | 25.240,00 | 0,00 | |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 404.178,92 | 404.178,92 | 0,00 | |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 1.809.157,61 | 1.553.525,30 | 255.632,31 |
| 255.02.06.. | 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 842,50 | 842,50 | 0,00 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 1.524.259,79 | 1.346.873,53 | 177.386,26 | |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 3.399.333,02 | 3.397.937,66 | 1.395,36 | |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 316.262,60 | 316.262,60 | 0,00 | |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 192.255,00 | 192.255,00 | 0,00 | |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler | 12.009,80 | 12.009,80 | 0,00 | |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları | 574.708,80 | 574.708,80 | 0,00 | |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 19.439,90 | 19.439,90 | 0,00 | |
| 255.08.04.. | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 167.701,58 | 167.701,58 | 0,00 | |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
55.854,54 | 37.208,54 | 18.646,00 | |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
1.197,70 | 1.197,70 | 0,00 |
Yapılan incelemede amortismana tabi olan maddi duran varlıklardan tabloda yer alan muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum idarenin 2024 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında yapılan incelemede amortismana tabi olan maddi duran varlıklardan bulgu metninde belirtilen tabloda yer alan muhtelif varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı ve bu durum idarenin 2024 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olduğu, konu hakkında amortisman defterinin sağlıklı çalışması için belediyeye hizmet veren muhasebe yazılım firmasına konunun iletildiği, 2025 yılı sonuna kadar amortisman defterinin oluşturulması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması ve muhasebe kayıtlarının tamamlanmasının sağlanacağı ifade edilmiş ise de bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılacak düzeltme kayıtlarının 2024 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuat doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir.