|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gecekondu fonu gelirlerinin, ilgili mevzuata aykırı bir şekilde cari harcamalarda kullanıldığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. maddesi, bu fonların yalnızca belirtilen hizmetlerin yürütülmesi amacıyla toplanacağını ve özel hesaplarda tutulacağını belirtmektedir. Ayrıca, 13. maddede, fon gelirlerinin yalnızca belirli amaçlar doğrultusunda kullanılabileceği vurgulanmaktadır.
Denetim sonucunda, gecekondu fonu için açılan özel hesaplarda toplanan 1.191.820,34 TL’nin cari harcamalarda kullanıldığı tespit edilmiştir. 4706 sayılı Kanun uyarınca Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin %10’unun fon hesabına aktarılması gerekirken, bu tutarın doğrudan cari hesaplara alındığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, fon hesabındaki tutarların eğitim ve yönetmelik çerçevesinde yönetildiğini, ancak nakit yetersizliği nedeniyle cari ödemeler için kullanıldığını ifade etmiştir. Ancak, 775 sayılı Kanun, gecekondu fonu gelirlerinin yalnızca belirli amaçlarla kullanılabileceğini açıkça belirtmektedir. Bu nedenle, fon gelirlerinin mevzuata uygun bir şekilde toplanması, özel hesapların cari hesaplarla ilişkilendirilmemesi ve yalnızca belirtilen amaçlar doğrultusunda harcanması gerekmektedir. |
BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından gecekondu fonu için elde edilen gelirlerin ilgili mevzuata aykırı olarak cari harcamalarda kullanıldığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde Kanunda belirtilen hizmetlerin yürütülebilmesi için sağlanacak gelir kaynakları sıralanmış olup bu gelirlerin ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı; 13’üncü maddesinde ise bu fonda toplanacak tutarların Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla yine maddede tahdidi olarak belirtilmiş amaçlar doğrultusunda kullanılabileceği düzenlenmiştir.
Bununla birlikte 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun ilgili belediyelerin 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30 ve varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, 775 sayılı Kanun’da öngörülen vadeli ve vadesiz özel fon hesaplarının açıldığı, fon gelirlerinin vadeli hesapta nemalandırıldığı, bu hesaplardaki toplam 1.191.820,34 TL’nin cari harcamalarda kullanılmak üzere idarenin cari hesaplarına aktarıldığı, 4706 sayılı Kanun’da belirtilen Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden belediyelere aktarılması gereken paya ilişkin yıl içinde 518.702,40 TL’nin tahsil edildiği, ancak fon hesabına aktarılması gereken %10’luk payın aktarılmadan doğrudan cari hesaplara alındığı ve cari işlemlerde kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, gecekondu fonu hesabındaki tutarların Muhasebe Yetkilisi Adaylarının Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Muhasebe Yetkililerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yönetildiği, fon hesabındaki tutarların nakit yetersizliği sebebi ile yapılamayan ödemelerin getireceği mali yükün fon hesabı getirisinden daha fazla olması sonucunda zaruri olarak cari ödemeler için kullanıldığı, cari ödemeler için kullanılan tutarların fon hesabına yeniden aktarılacağı ifade edilmektedir.
775 sayılı Kanun’da gecekondu fonunda toplanacak tutarların tahdidi olarak belirtilmiş amaçlar doğrultusunda kullanılabileceği açıkça düzenlenmiş olup cari harcamalar için kullanılabileceğine dair istisnai bir düzenlemeye de yer verilmemiştir. Bu doğrultuda gecekondu fonu için mevzuatta öngörülen gelir kaynakların tam olarak tespit edilmesi ve bu kaynakların fon hesabına aktarımının sağlanması, fona ilişkin açılan özel hesapların ve bu hesaplardaki kaynakların idarenin cari hesaplarıyla ilişkilendirilmemesi ve cari işlemlerinde kullanılmaması, belirtilen tutarların yalnızca mevzuat hükümlerinde öngörülen amaçların yerine getirilmesinde kullanılması gerekmektedir.