|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Olmayan İl Kapsamındaki İlçe Belediyeleri için yapılan incelemelerde, telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediğini ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nda geçiş hakkı, işletmecilere gerekli altyapıyı kurma ve bakımını yapma amacıyla kamu ve özel mülkiyet alanlarından geçme izni tanımaktadır. Ancak, bu hakla ilgili ücret tarifelerinin belirlenmemesi, kurumun gelir kaybına yol açma riski taşımaktadır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 2012 yılında yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ve bu hakka ilişkin ücret tarifelerinin belirlenmesine yönelik düzenlemeleri içermektedir. Yönetmelikte, geçiş hakkı kullanımına ilişkin ücretlerin belirli bir çerçeveye oturtulması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, 2024 yılına ait ücret tarifelerinde geçiş ücretlerine dair bir düzenleme yapılmamıştır. Kamu İdaresi, ilerleyen yıllarda bu tarifelerin belirleneceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, telekomünikasyon firmalarının geçiş hakkı talep ettikleri durumlarda, ilgili kurumların mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan geçiş hakkı ücreti talep edilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, hem kurumun gelir kaybını önleyecek hem de sektörün sürdürülebilirliğine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kurum meclisi tarafından kabul edilen 2024 yılı ücret tarifesi cetvelinin incelenmesi sonucunda telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin belirlenmediği görülmüştür.
10/11/2008 tarih ve 27050 Mükerrer sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
s) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
z) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,” tanımlamaları yapılmıştır.
Yine aynı Kanun’un “Geçiş hakkının kapsamı” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrası:
“Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.” ve
“Anlaşma serbestisi” başlıklı 25’inci maddesi; “İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” şeklinde düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmelik’in “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre işletmeci ve Geçiş Hakkı Sağlayıcısı; geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler. Ayrıca “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için Geçiş Hakkı Sağlayıcısı tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.” düzenlemesi bulunmaktadır. Yönetmelik ekinde yer alan tabloda da geçiş hakkı tarifeleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, Kurum tarafından 2024 yılı içerisinde uygulanacak olan ücret tarifelerinde yer altı ve yer üstü kullanımlarda verilen zararlarla ilgili ücretlerin belirlendiği fakat geçiş ücretlerine yönelik bir tarife belirlenmediği ancak bundan sonraki yıllarda geçiş ücret tarifelerinin belirleneceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Kurumun gelir kaybına uğramaması için kurum tarafından kendi mülkiyetinde, tasarrufunda veyahut sorumluluğunda bulunan taşınmazlardan altyapı ve şebekelerine yönelik geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından geçiş hakkı ücreti belirlenerek belirli bir bedelin talep edilmesi gerekmektedir.