|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, aynı binada bulunan mükelleflerin emlak vergilerinin farklı bina sınıflarından tahakkuk ettirildiğini ortaya koymaktadır. Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük’te belirtilen bina sınıfları; lüks, birinci sınıf, ikinci sınıf, üçüncü sınıf ve basit inşaat olarak beş kategoriye ayrılmaktadır. Bu sınıflandırma, binanın yapılış tarzı, işçilik kalitesi ve kullanılan malzeme gibi unsurlar göz önünde bulundurularak belirlenmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bina sınıflarını belirlemek için gerekli kriterleri içeren cetveller yayımlamaktadır.
Denetim sonucunda, aynı binada yaşayan mükelleflerin farklı bina sınıflarına göre vergilendirildiği ve bu durumun mükellef beyanlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, düzenli yoklama ve kontrollerin yapılmadığı belirlenmiştir. Bina sınıfının daha düşük belirlenmesi, emlak vergisi tahsilatında eksikliklere yol açmaktadır. Kamu İdaresi, bu farklılıkların düzeltilmesi için gerekli çalışmaları yaptığını belirtmiş, ancak bu konuda yeterli kanıt sunmamıştır. Emlak vergisinin doğru bir şekilde tahsil edilmesi için Kamu İdaresi’nin düzenli kontrol ve denetim yapması büyük önem taşımaktadır. Bu süreç, vergi gelirlerinin doğru bir şekilde hesaplanması ve mükelleflerin adil bir şekilde vergilendirilmesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Aynı Binada Bulunan Mükelleflerin Emlak Vergilerinin Farklı Bina Sınıflarından Tahakkuk Ettirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından emlak vergisi mükellef listesinde aynı binada bulunan mükelleflerin farklı bina sınıflarından vergilendirildiği görülmüştür.
15.03.1972 tarih ve 14129 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük’ün “Binaların inşaat sınıflarına göre ayrımı” başlıklı 10’uncu maddesinde; binaların lüks, birinci sınıf, ikinci sınıf, üçüncü sınıf ve basit inşaat olmak üzere beş sınıfa ayrılacağı, binaların hangi sınıfa gireceğinin belirlenmesinde binanın yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan malzemenin cinsi, kalitesi ve benzeri hususlarının dikkate alınacağı, inşaat sınıflarının tayinine esas alınacak niteliklerin Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca tespit ve ilan olunacağı ifade edilmiştir. Bahse konu 10’uncu maddenin son fıkrasındaki hükme istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 15.12.1982 tarihli ve 17899 sayılı Resmi Gazete’de Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel yayımlanmıştır. Cetvelde; binaların yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan malzemenin cinsi ve kalitesi gibi özelliklere yer verilmiş, binalar Tüzük’e uygun olarak beş sınıfa ayrılmış ve her sınıf için on adet kriter belirlenmiştir. Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 14 Seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde; binanın gireceği sınıfın, belirlenen özelliklerden yarıdan fazlasını taşıyıp taşımadığına bakılarak belirleneceği, binada anılan özelliklerden yarıdan fazlası yoksa, bu defa özellikleri itibariyle en yakın olduğu sınıfın beyan edileceği, diğer taraftan, binanın bir alt veya üst sınıftan hangisine gireceği konusunda tereddüde düşülen hallerde, rayiç bedelin beyan edilmesinin esas olduğu da dikkate alınarak, bir üst sınıf olarak bildirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesine göre binaların vergi değeri bina inşaat maliyet bedeli ile arsa payı değerinden oluşmaktadır. Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük’ün “İnşaat maliyet bedelinin hesaplanması” başlıklı 20’nci maddesinde; inşaat maliyet bedelinin, binanın dıştan dışa yüzölçümü ile metrekare normal inşaat maliyet bedelinin çarpılması suretiyle bulunacağı, metrekare normal inşaat maliyet bedellerinin, binaların kullanılış tarzları, inşaat nevileri ve sınıflarına göre Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlıklarınca birlikte belirleneceği ve uygulanacağı bütçe yılından önce ilan olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Her bütçe yılından önce Resmi Gazete’de yayımlanan Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği eklerinde yer verilen “Binaların Metrekare Normal İnşaat Maliyet Bedellerini Gösterir Cetveller” incelendiğinde, metrekare normal inşaat maliyet bedellerinin bina sınıflarına göre belirlendiği görülmektedir. Bina sınıfının, olması gerekenden daha düşük bir sınıf olarak belirlenmesi, inşaat maliyet bedelinin, dolayısıyla bina vergi değerinin olması gerekenden daha az miktarda hesaplanmasına, kurum tarafından daha az miktarda emlak vergisi tahakkuk ve tahsilatı yapılmasına sebep olacaktır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından aynı binada oturan mükelleflerin farklı bina sınıfları üzerinden vergilendirildiği, bu farklılıkların mükellef beyanlarından kaynaklandığı, farklılığa ilişkin yoklama ve kontrollerin düzenli şekilde yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bina sınıfının olması gerekenden daha düşük belirlenmesi, belediye tarafından tahsil edilecek verginin eksilmesine sebep olacaktır.
Kamu İdaresi cevabında, aynı binada yer alan farklı bina sınıflarına ilişkin tespit edilen mükelleflerin beyan kayıtlarıyla ilgili gerekli çalışmaların yapıldığını ve emlak vergisi beyanlarının düzeltildiği ifade edilmiş ancak kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Emlak vergisinin gerçeğe uygun tahsil edilmesini teminen, Kamu İdaresi tarafından gerekli kontrollerin düzenli olarak yapılması gerekmektedir.