|
ÖZET: Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen restorasyon ihalelerinde, fiyat farkı hesaplamalarına esas olacak endekslerin belirlenmediği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesi, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki restorasyon işlerinin belirli istisnalar dışında bu kanun hükümlerine tabi olmadığını belirtmektedir. Bu kapsamda, restorasyon ihalelerine ilişkin usul ve esaslar, 5738 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile düzenlenmiştir. Fiyat farkı ödenmesi durumunda, 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’na uygun olarak belirli şartlar sağlanmalıdır.
İhale dokümanlarında fiyat farkı ödeneceğine dair düzenlemeler bulunsa da, sabit katsayıların belirlenmiş olmasına rağmen, bu katsayıların uygulanacağı endekslerin belirtilmediği görülmüştür. Fiyat farkı hesabının yapılabilmesi için, her sabit katsayıya karşılık gelen endekslerin ihale dokümanında açıkça yer alması gerekmektedir. Bu durum, hesaplamaların hangi endeksler üzerinden gerçekleştirileceğini belirsiz hale getirmektedir. Kamu İdaresi, gelecekteki ihale dokümanlarında bu hususlara dikkat edileceğini ifade etmiştir. |
BULGU: Fiyat Farkı Verilmesi Öngörülen Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Hesabına Esas Endekslerin Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen restorasyon ihalelerinde, ihale dokümanında fiyat farkı hesabında kullanılacak sabit katsayılara ilişkin endekslerin belirlenmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (i) bendinde 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının restorasyon işlerinin, ceza ve ihalelerden yasaklama hariç bu Kanun hükümlerine tabi olmadığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda anılan taşınır ve taşınmazlara ilişkin gerçekleştirilecek restorasyon ihalelerine ilişkin usul ve esaslar 16.06.2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5738 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe konulan Korunması Gereken Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları ile Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar ile düzenlenmiştir.
Anılan usul ve esasların “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanma şartları” başlıklı 34’üncü maddesinde sözleşmenin yürütülmesi esnasında fiyat farkı ödenmesinin öngörülmesi halinde 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılacak olan alımlar için 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun 8’inci maddesi gereğince Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe konulan usul ve esasların uygulanacağı düzenlenmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan yapım işlerinde uygulanacak fiyat farkının bu Esaslara göre hesaplanacağı hüküm altında alınmıştır.
Esasların “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde fiyat farkı hesabında kullanılacak formüle, sabit katsayılara ve bu katsayıların uygulanacağı endekslere yer verilmiştir. Bununla birlikte idare tarafından işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamının bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu, belirlenecek endekslerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi (2003=100) CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosundan (Endeks Tablosu) seçileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden 2863 sayılı Kanun kapsamındaki taşınmazların restorasyon ihalelerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında olmadığı, bu ihaleler için uygulanacak hükümlerin Cumhurbaşkanı Kararı ile yayımlanan usul ve esaslar ile düzenlendiği, usul ve esasların ilgili maddesi uyarınca ihale dokümanında fiyat farkı ödenmesinin öngörüldüğü restorasyon ihalelerinde Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda yer alan düzenlemelerin dikkate alınacağı, Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda ise fiyat farkı formülünde yer alan sabit katsayılar ile katsayıların uygulanacağı endekslerin idare tarafından belirlenerek ihale dokümanında belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, bazı ihale dokümanlarında fiyat farkı ödeneceği yönünde düzenlemelere yer verildiği, fiyat farkı hesabına ilişkin formülde yer alan sabit katsayıların belirlenerek ihale dokümanında belirtildiği, ancak katsayıların uygulanacağı endekslere ihale dokümanında yer verilmediği, endeks belirlemesi yapılmamasına rağmen Endeks Tablosunun ana bölüm sütunundaki endekslerin esas alındığı tespit edilmiştir.
Fiyat Farkına İlişkin Esasların ilgili hükümleri uyarınca fiyat farkı hesabının yapılabilmesi için sabit katsayıların ve bu katsayıların uygulanacağı endeks sütunlarının ihale dokümanında belirtilmesi zorunlu olup bu belirlemeye ilişkin yükümlülük idarelere aittir. İhale dokümanında fiyat farkı ödeneceği öngörülen ancak sabit katsayıların belirlendiği ve bu katsayıların uygulanacağı endekslerin belirlenmediği durumlarda hesaplamanın hangi endeks üzerinden yapılacağı belirlenememektedir.
Kamu İdaresi cevabında, izleyen dönemlerde düzenlenecek ihale dokümanlarında gerekli dikkat ve özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından fiyat farkı formülünde yer alan her sabit katsayı için hesaplamaya esas endekslerin ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.