|
ÖZET: Elden çıkarılan hurda taşınırların muhasebe kayıtlarında izlenmeye devam edilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İncelemeler, hurdaya ayrılan taşınırların muhasebe kayıtlarından çıkışının yapılmadığını ve bu durumun Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara aykırı olduğunu ortaya koymuştur. Yönetmelik, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi ve muhasebe işlemlerinin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini açıkça tanımlamaktadır.
Denetim sırasında, geçmiş yıllarda 294 no.lu hesaba kaydedilen taşınırların toplam değerinin 7.658.986,36 TL olduğu, 2024 yılı içinde ise bu hesaba 7.969.728,09 TL tutarında yeni kayıt eklendiği belirlenmiştir. Ancak, bu taşınırların bir kısmının satışına rağmen muhasebe kayıtlarında herhangi bir çıkış kaydı yapılmamış olması dikkat çekmektedir. Bu durum, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın mali tablolarda gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Kamu İdaresi, yapılan tespitleri kabul etmiş ve elden çıkarılan hurdalara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapıldığını belirtmiş, ancak bu durumu kanıtlayacak belgeleri sunmamıştır. Dolayısıyla, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesi için hurdaya ayrılan taşınırların muhasebe kayıtlarının eksiksiz bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Elden Çıkarılmış Hurdaların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmeye Devam Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından hurdaya ayrılan taşınırların elden çıkarılmasına rağmen taşınırların ve birikmiş amortismanlarının muhasebe kayıtlarından çıkışının yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 224’üncü maddesinde bu hesabın, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 225’inci maddesinde kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili duran varlık hesabına alacak, ayrılmış olan amortisman tutarının 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği; bu hesapta kayıtlı varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların satış bedelinin ilgili varlık hesabına ve ayrılmış amortisman tutarlarının 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, kayıtlı değer üzerinden 294 hesabına alacak kaydedileceği; bu hesapta kayıtlı varlıklardan bedelsiz olarak devredilenlerin kayıtlı değerinin bu hesaba alacak, birikmiş amortisman tutarlarının 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve varsa kalanının 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca kullanılma olanağını yitiren taşınır malların öncelikle Yönetmelik hükümleri doğrultusunda hurdaya ayırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi, hurda niteliğindeki taşınırların 294 no.lu Hesaba kaydedilmesi, bu hesapta yer alan taşınır malların satış, bedelsiz devir, imha gibi işlemler neticesinde elden çıkarılması halinde ilgili muhasebe kayıtlarının da yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, geçmiş yıllarda hurdaya ayırma işlemleri kapsamında 294 no.lu Hesaba kaydedilen ve kayıtlı değerleri toplam 7.658.986,36 TL olan taşınırların “Açılış Fişi” açıklamalı yevmiye kayıtları ile 2024 yılına devredildiği, 2024 yılı içinde ise hurdaya ayırma işlemleri neticesinde toplam 7.969.728,09 TL tutarında 294 no.lu hesaba yeni kayıt eklendiği, anılan hesabın 2024 yılı mali tablolarında 15.628.714,45 TL olarak görüldüğü, hurdaya ayrılan taşınırların bir kısmının hem geçmiş yıllarda hem de cari yılda Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketine satışının gerçekleştirildiği, ancak bu taşınırlara ilişkin muhasebe kayıtlarında hiçbir çıkış kaydı yapılmadığı ve fiziki olarak idare bünyesinde bulunmamasına rağmen muhasebe kayıtlarında yer aldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından satış veya başka suretle elden çıkarılan hurdaya ayrılan taşınırların takibinin ve muhasebe kayıtlarının tam ve doğru bir şekilde yapılamaması 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabının mali tablolarda gerçeğe uygun değerler üzerinden yer almamasına sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu içeriğinde yer alan tespitler kabul edilmiş olup elden çıkarıldığı tespit edilen hurdalara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiş ancak kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Kamu idaresi tarafından mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini teminen hurdaya ayrılan taşınırların muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.