|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin taşınmaz değer tespit ve kayıt işlemlerinin eksik olduğunu ortaya koymuştur. Belediyenin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan taşınmazların değer tespitinin yapılmadığı ve bu taşınmazların maliyet bedeli ya da rayiç değerleri üzerinden muhasebe hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların kayıt altına alınması ve değerlerinin belirlenmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Denetim sırasında, belediyeye ait taşınmazların envanter veya değerleme çalışması yapılmadan emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmeye devam ettiği tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların muhasebe hesaplarının güncel değerleri yansıtmadığına işaret etmektedir. İlgili yönetmelik hükümlerine aykırı olan bu uygulama, taşınmazların gerçek değerlerinin belirlenmesini ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesini zorunlu kılmaktadır. Belediye, denetim bulgularını kabul ederek, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için gerekli adımların atıldığını belirtmiştir. Bu bağlamda, belediye adına kayıtlı veya kullanımda olan taşınmazların değerlerinin belirlenmesi ve ilgili muhasebe hesaplarının güncellenmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereğince önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Değer Tespit ve Kayıt İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin adına kayıtlı veya kullanımında olan taşınmazların değer tespiti işlemlerinin yapılmadığı ve ilgili muhasebe hesaplarına maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır” hükmü yer almaktadır.
Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise, taşınmazların hangi değer üzerinden kayda alınacağı belirlenmiş; tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden veya bu bedel belirlenemiyorsa rayiç değer üzerinden kayda alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yine, aynı Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı geçici 1’inci maddesinde; maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden geçici olarak muhasebe kayıtlarına alınacağı, daha sonra ilgili birimince fiili envanter çalışması yapılan taşınmazların muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimine verileceği ve son olarak muhasebe biriminin, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 31.12.2017 tarihi itibarıyla çıkaracağı ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarının yapılacağı düzenlenmiştir.
Taşınmazlar üzerinde yapılan incelemede, belediye adına tapuda kayıtlı olan taşınmazlar ile kullanımında olan taşınmazlar için herhangi bir envanter veya değerleme çalışmasının yapılmadığı, bu taşınmazların iz değeri veya emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmeye devam edildiği, bu nedenle, taşınmazlara ilişkin muhasebe hesaplarının da eksik olduğu ve güncel değerleri yansıtmadığı tespit edilmiştir. İdarece taşınmazların kayıt değerine ilişkin yapılan bu uygulama Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun değildir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususlar kabul edilerek tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye adına tapuda kayıtlı veya kullanımında olan ancak maliyet bedeli veya rayiç değeri hakkında belediye tarafından tespit yapılmamış olan taşınmazların anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak değerlerinin belirlenmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği de ilgili duran varlık hesaplarının güncel değerlerinin mali tablolara kaydedilmesi gerekmektedir.