|
ÖZET: 2024 yılı bilançosunda, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabında tespit edilen hata, 2023 yılı bilançosundaki verilerin tutarsızlığından kaynaklanmaktadır. 2023 yılına ait 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları ile 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı arasında 61.267.279 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Bu durum, 2024 yılı bilançosundaki 570 hesabının hatalı olmasına yol açmıştır. 27.05.2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, mali tabloların doğru ve uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanmasını öngörmektedir.
Kamu İdaresi, 2023 yılına ait verilerin elektronik ortamda Sayıştay’a gönderilmediğini ve yalnızca manuel olarak düzenlenmiş bilanço gönderildiğini belirtmiştir. Bu durum, kullanılan farklı yazılım programından kaynaklandığı ifade edilmiştir. Ancak, hatalı verilerin düzeltilmesi için gerekli adımlar atılmamış ve bu durum 2024 yılı bilançosunu olumsuz etkilemiştir. Sonuç olarak, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabındaki hatanın tespit edilmesi ve düzeltilmesi gerekmektedir. İlgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda, yerel yönetimlerin muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde yapılması ve hesapların şeffaf bir biçimde sunulması önem arz etmektedir. |
BULGU: 2024 Yılından Önceki Yılın Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında Hata Olması Nedeniyle 2024 yılı Bilançosundaki 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının Hatalı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Manuel olarak düzenlenip gönderilen 2023 yılı Bilançosunda 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları ile 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı rakamlar arasında farklılık olması nedeniyle 2024 yılı Bilançosundaki 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının hatalı olduğu saptanmıştır.
27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin amacı, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” hükümleri mevcuttur.
“Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları” başlıklı 354’üncü maddesinde;
“(1) Bu hesap grubu, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesap grubuna ilişkin enflasyon düzeltmesi işlemleri;
a) Bu Yönetmelik kapsamındaki idarelerin, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları, enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
Enflasyon düzeltmesi neticesinde ortaya çıkan artışlar geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabına, karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
Bu hesap grubundaki hesaplar en az beş yıllık geçmiş faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde bölümlenir ve ayrı ayrı gösterilir.
Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabından oluşur.” denilmektedir.
“570 Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabının işleyişi” başlıklı 356’ıncı maddesinde;
“(1) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1) Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumlu faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
2) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba alacak, 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.
Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
b) Borç
1) Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
2) Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.”
Denilmektedir.
İlgili Yönetmelik hükümleri ile mahalli idarelerin hesap ve kayıtlarında tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ve mali tablolarının doğru ve bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde hazırlanması amaçlanmıştır. Yerel yönetimler muhasebe kayıtlarını İlgili Yönetmelik hükümlerine göre yapmakla yükümlüdürler.
2023 yılı Bilançosunda 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları 9.254.613 TL iken; 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı 70.521.892 TL’dir. Aynı olması gereken iki rakam arasında 61.267.279 TL fark bulunmaktadır.
Kurumdan resmi yazı ile istenmesine rağmen 2023 yılına ait Birleşik Veriler Defteri ve 2023 yılına ait Faaliyet Sonuçları Tablosu elektronik ortamda Sayıştay’a gönderilmemiş; sadece manuel olarak düzenlenmiş olan 2023 yılı Bilançosu Sayıştay’a gönderilmiş olup; bu Bilançodaki 2023 yılına ait 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları ile 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı rakamlar arasında 61.267.279 TL fark bulunmaktadır. Bu durum 2024 yılı Bilançosundaki 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabını etkilemektedir.
Hatanın nedeninin bulunarak bildirilmesi ve hatanın düzeltilmesi gerekir.
Kamu İdaresi cevabında, 2023 yılında farklı bir yazılım programı kullanıldığı için 2023 yılına ait Birleşik Veriler Defterinin ve 2023 yılına ait Faaliyet Sonuçları Tablosunun elektronik ortamda Sayıştay’a gönderilmediğini, sadece manuel olarak düzenlenmiş olan 2023 yılı Bilançosunun Sayıştay’a gönderildiğini; ancak gönderilen veriler hatalı olduğundan 2024 yılı Bilançosundaki 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabını etkilediğini, bu nedenle kurulan yeni yazılım programı ile bu hataların bulunup çözülmesine çalışıldığını bildirmiştir.
Sonuç olarak; Kamu İdaresi cevabında 2023 yılında farklı bir yazılım programı kullanıldığı için 2023 yılına ait Birleşik Veriler Defterinin ve 2023 yılına ait Faaliyet Sonuçları Tablosunun elektronik ortamda Sayıştay’a gönderilmediğini, sadece manuel olarak düzenlenmiş olan 2023 yılı Bilançosunun Sayıştay’a gönderildiğini; ancak gönderilen veriler hatalı olduğu için 2024 yılı Bilançosundaki 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabını etkilediğini, bu nedenle kurulan yeni yazılım programı ile bu hataların bulunup çözülmesine çalışıldığını bildirmesine karşın belirtilen hata düzelmemiştir. Hatanın düzeltilmesi gerekir.