İdarenin bütçe ödeneklerinin iptali ihalenin iptaline hukuki gerekçe oluşturur mu (KİK)

Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan 2010/91015 ihale kayıt numaralı “4 Tip IP Tabanlı Kapalı Devre Kamera Kontrol Sistemi ve Kablolama Mal Alımı” ihalesine ilişkin olarak CNM Güvenlik Sistemleri Ltd. Şti. tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş ve Kurulca alınan 23.11.2010 tarih ve 2010/UM.III-3542 sayılı karar ile “1) 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2) İhale sürecinin idare tarafından geciktirilmesine ilişkin olarak değerlendirme ve gerekiyorsa inceleme yapılmak üzere Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirimde bulunulmasına“karar verilmiştir.

Davacı CNM Güvenlik Sistemleri Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 15. İdare Mahkemesinin 03.02.2011 tarihli E:2010/2410 sayılı ara kararında “…Olayda; inceleme konusu yapılan ihaleye ilişkin olarak Kurul tarafından; 08.10.2010 tarihinde Alfa Tekn. Entegre Güv. Kont. Sist. San. Tic. A.Ş. – Pronis Proje Müh. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığınca idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu ve şikayet başvurusunun reddine ilişkin 18.10.2010 tarihli ve 1759 sayılı yazının elden tebliğ edildiği, bu durumda 4734 sayılı Kanunun 55’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer verilen; “idareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz” hükmü doğrultusunda tebliğ tarihinden itibaren 10 gün geçmeden sözleşme imzalanamayacağında, ihale üzerinde bırakılan istekli ile en erken 28.10.2010 tarihinde sözleşme imzalanabileceği, idare tarafından ihale dokümanında işin teslimi için öngörülen 75 günlük süreden daha az bir süre kalacağı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin işin teslimi için kendisine sözleşme ile tanınacak bir hak olan 75 günlük süreyi kullanması halinde, idarenin 2010 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerinin yıl sonunda iptali durumunda istekliye ödeme yapılamaması olasılığını ortaya çıkaracağı, bu durumun 5018 sayılı Kanunun ödeneklerin kullanılması ile ilgili hükümleri gereğince hem idare hem de istekli açısından belirsizlik doğuracağı ve telafisi mümkün olmayan zararlar ortaya çıkaracağı, bu nedenle idarenin almış olduğu ihalenin iptali kararının yerinde olduğu yönünde değerlendirme yapılmak suretiyle işlem tesis edildiği görülmektedir.

Bu durumda; Yukarıda hükmüne yer verilen mevzuat gereği Kamu İhale Kurulu itirazen şikayete konu uyuşmazlıklarla ilgili olarak hukuka uygunluk denetimi yapmakla görevli olduğu açık iken, uyuşmazlık konusu işlemin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile diğer Kamu ihale mevzuatı hükümlerine dayalı olarak değil, 5018 sayılı Kamu Mali yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine dayalı olarak tesis edildiği görülmekte olup, esasını mal teslimi oluşturan ihalenin davacı şirketçe yüklenilmesinden sonra geri kalan süre zarfında tamamlanamaması ya da gereği gibi ifa edilememesi halinde başkaca yaptırımlara konu olacağı açıkken ve yüklenilen işin cari yıl içinde davacı şirket tarafından yerine getirilip getirilemeyeceği yönünde araştırma yapılmamışken kalan süre zarfında ihale konusu işin yapılamayacağı varsayımından hareketle alınan kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen Kamu İhale Kurulunun 21.02.2011 tarihli ve 2011/MK-34 sayılı kararı ile “1) Kamu İhale Kurulunun 23.11.2010 tarih ve 2010/UM.III-3542 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince idarece ihalenin iptaline ilişkin verilen kararın iptali yönünde düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Daha sonraki aşamada, Ankara 15. İdare Mahkemesinin 20.05.2011 tarihli E:2010/2410, K:2011/877 sayılı kararında dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, Kurum tarafından Danıştay Onüçüncü Dairesine yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 29.11.2017 tarihli E:2011/3021, K:2017/3445 sayılı kararında, “…Dosyanın incelenmesinden, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü’nce gerçekleştirilen “4 Tip IP Tabanlı Kapalı Devre Kamera Kontrol Sistemi ve Kablolama İşi” ihalesine iştirak eden davacı şirketin, 28.09.2010 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1., 3 ve 4. kısımlarının uhdesinde bırakıldığı, 2. kısım için ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, bu kararın 01.10.2010 tarihinde ihale yetkilisi tarafından onaylandığı, 08.10.2010 tarihinde Alfa Tekn. Entegre Güv. Kont. Sist. San. Tic. AŞ. – Pronis Proje Müh. San. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı tarafından şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin şikâyet başvurusunu reddettiği, ancak 27.10.2010 tarihinde ihale yetkilisi tarafından “ihale süreçleri ve yasal süreleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmede işin yapılabilir süresinin (işin süresi 75 takvim günü) hayatın olağan akışında 31.12.2010 tarihinde bitirilemeyeceği göz önünde bulundurularak ve kamu kaynaklarının verimli etkin kullanılması dikkate alınması” gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği, davacı tarafından da bu kararın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kaldırılması istemiyle yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine talebin reddi yönünde tesis olunan işlemin iptali istemiyle söz konusu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, idarenin 2010 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerinin iptal edilmiş olması sebebiyle ödeme yapılamaması durumunun ortaya çıkacağı, bununda hem istekli hem de idare açısından belirsizlik doğuracağı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanun uyarınca ihaleyi yapan idarenin, anılan Kanun’un 5. maddesinde belirtilen güvenilirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması gibi ilkeleri gözetmek zorunda olduğu, söz konusu ilkelere uygun sonuçlanmayan ihalelerde kanunla idareye tanınan ihaleyi iptal yetkisini kullanabileceği dikkate alınarak, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında ise hukukî isabet görülmemiştir.” gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- Kamu İhale Kurulunun 21.02.2011 tarihli ve 2011/MK-34 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Kamu İhale Kurulunun 23.11.2010 tarih ve 2010/UM.III-3542 sayılı kararının hukuken geçerliliğini koruduğuna,

Oybirliği ile karar verildi.