Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik rayiçlerinin geçmiş yıl birim fiyatlarıyla belirlenmesi mevzuata uygun mudur (KİK)

Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğütarafından 22.03.2011 tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Van Et Kombinası Müdürlüğü Çevre İhata Duvarı ve Bekçi Kulübesi Yapımı ile İşletme Binalarının Dış Cephelerinin Bakım ve Onarımları” ihalesine ilişkin olarak Hadem Müh. Mak. Tes. İnş. Doğ. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 25.04.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.05.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 10.05.2011tarih ve 23845sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.05.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulu’nun 13.06.2011 tarih ve 2011/UY.II-2017 sayılı Kararı ile,

“…4734 sayılıKanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine…” karar verilmiştir.

Davacı Suha İnş. Hay. Gıd. Tem. Yak. Teks. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul Kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 10. İdare Mahkemesinin 28.02.2012 tarih ve E:2011/1372, K:2012/385 sayılı kararında,

“…Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60. maddesinde: “(1)İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifle önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a)Yapım yönteminin ekonomik olması,

b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı

c)Teklif edilen ipin özgünlüğü, hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir, ihale komisyonunca reddedilmeyen aşın düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.”hükmü, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşın düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45. maddesinde: “.,.45.1.3. İsteklilerden teki itleri kapsamında analız ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli. Kamınım 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde: iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmekledir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri, iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda, isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatlarının üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatım” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.I4) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek; 0-5, 0-6, 0-7) ve stok tespit tutanağı (Ek; 0-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteki ilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7.İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör. asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu İş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşın düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan isçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin de katılarak teklif sunduğu Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 22.03.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Van Et Kombinası Müdürlüğü Çevre İhata Duvarı ve Bekçi Kulübesi Yapımı ile İşletme Binalarının Dış Cephelerinin Bakım ve Onarımları” ihalesine ilişkin olarak Hadem Müh. Mak. Tes. İnş. Doğ, Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nce şikayet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvurunun ilgili idarece reddi üzerine, davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, bu başvuru üzerine ihale üzerinde bırakılan davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelemeye tabi tutulduğu, bu inceleme neticesinde davacı şirketçe öngörüleri imalat miktarlarının idarenin tespit ettiği miktarlar ile uyumlu olduğu, açıklama istenilen teklif bileşenlerini oluşturan girdilerin büyük bir kısmında Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 2010 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin kullanıldığının belirtildiği ve bunlara ilişkin analizlerin sunulduğu, diğer girdilere ilişkin ise Tebliğin 45.1.13.2. maddesi kapsamında usulüne uygun bir şekilde fiyat teklifleri sunulduğu, fakat “Düz İşçi” saatlik ücretinin analizlerde 3,41 TL öngörüldüğü, bu ücretin, ihale talihinin içinde bulunduğu 2011 yılı birinci altı aylık dönemi için tespit edilen 3,54 TL saatlik asgari ücretten düşük olduğu görüldüğünden açıklamaların uygun olmadığı sonucuna varılarak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmesi üzerine davacı tarafından söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu ihalenin ilan edildiği 28.02.2011 tarihi itibariyle 2010 yılı birim fiyatlarının geçerli olduğu, davacı şirket tarafından sunulan teklife ait aşırı düşük açıklamalarında, imalat, malzeme ve isçilik rayiçlerinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca yayınlanan 2010 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı. Bakanlıkça 2011 yılı birim fiyatlarının ise 31.03.2011 tarihinde yayımlandığı, her ne kadar 2011 yılının ilk yarısı için uygulanacak isçi ücreti birim fiyatının 3,54 TL olarak belirlenmiş ve bu husustaki karar 31.12.2010 tarih ve 27802 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiş ise de, yukarıda belirtilen Tebliğ hükümleri uyarınca Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca 2011 yılına ilişkin olarak yayınlanan fiyatlarının kullanılabileceğinin açık olduğundan, bu kapsamda davacı şirket tarafından sunulan teklifte düz işçi birim fiyatının 3,41 TL olarak gösterilmesinin mevzuata aykırılık teşkil eden bir yönünün bulunmadığı kanaatine ulaşıldığından, bu husus gözetilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir… “şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulu’nca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulu’nun 13.06.2011 tarih ve 2011/UY.II-2017 sayılı Kararının iptaline,

2) Anılan yargı kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi uyarınca itirazen şikâyet başvurusunun uygun bulunmadığına

Oybirliği ile karar verildi.